27 sep2016

Prinsjesdag 2016: Normen, waarden en mensenrechten

 “Wij leven in een welvarend en aantrekkelijk land, ook in vergelijking met andere landen, en beschikken over goede voorzieningen, een goede infrastructuur en een sterke rechtsstaat. We hebben heel veel om trots op te zijn en op verder te bouwen.” Zo benoemde koning Willem-Alexander Nederland op Prinsjesdag.

Het College voor de Rechten van de Mens onderstreept het belang van een sterke rechtsstaat, goede voorzieningen en een goede infrastructuur. Het College bekijkt de aantrekkelijkheid van ons land niet vanuit het oogpunt van welvaart, maar vanuit de bescherming en de verwezenlijking van mensenrechten, voor iedereen. Een land waarin mensenrechten toetssteen zijn van beleid is een ‘aantrekkelijk’ land. Mensenrechten zijn geen gegeven, ze vergen continue aandacht. Het is nooit af of goed genoeg, continu moet bekeken worden waar, hoe en voor wie het beter kan. Mogelijke bedreigingen voor mensenrechten komen namelijk niet uitsluitend van buitenaf.

Kijkend naar de begrotingen en de Algemene Politieke beschouwingen, wil het College het belang van mensenrechten opnieuw benadrukken. Een stijgende welvaart, een dalende werkloosheid en een groeiende economie zijn belangrijk, maar staan niet garant voor een menswaardig bestaan van alle inwoners van Nederland. Daar zijn mensenrechten voor. Denk aan het recht op vrijheid van meningsuiting, vrijheid van godsdienst en het recht op lichamelijke integriteit. Maar ook het waarborgen van het recht op onderwijs, zorg en huisvesting zijn hiervoor essentieel. Bij het tot stand komen van nieuw beleid, moeten vooral kwetsbare groepen en hun mensenrechten worden bekeken. Het waarborgen van hun mensenrechten vergt extra aandacht en inspanning.

Zorg en decentralisatie

Aandacht voor mensenrechten is zeker nodig in de grote decentralisatie van (zorg-) taken. Het College zal blijven pleiten voor een mensenrechtenbenadering in het beleid van gemeenten en een actievere en verantwoordelijkere centrale overheid. Juist de zorg voor de aller-kwetsbaarsten: ouderen, chronisch zieken, mensen met een beperking en kinderen, staat onder druk. Zelfredzaamheid en participatie kunnen positief uitpakken wanneer ze leiden tot zelfbeschikking en autonomie. Wanneer het slecht uitpakt kan het leiden tot (verdere) uitsluiting. Helaas krijgt het College veel signalen van mensen die niet zelfredzaam zijn en geen sociaal netwerk hebben, die in de knel komen. Het simpele uitgangspunt van het College is en blijft dat zorg een recht is en geen gunst. Het College zal beleid en begrotingen vanuit dit oogpunt beoordelen.

Veiligheid

Het College onderschrijft het belang van veiligheid en het beschermen van onze rechtstaat en ook daarbij mogen mensenrechten niet uit het oog worden verloren. Juist als veiligheid in het geding is, is de bescherming van mensenrechten belangrijk. Veiligheid is meer dan alleen fysieke veiligheid, want vooral ook individuele vrijheid en de ruimte om jezelf te zijn. Verschillende maatregelen die terrorisme beogen te bestrijden, raken die persoonlijke vrijheid direct. Sommige groepen worden meer getroffen dan andere. Dat draagt bij aan stigmatisering en uitsluiting en kan een averechts effect op de veiligheid hebben.

Normen en waarden

De toestroom van migranten, zorgt voor bezorgdheid over het behoud van Nederlandse normen en waarden. Daar waar de objectieve maatstaf van mensenrechten wordt vervangen door subjectieve normen en waarden, is plaats voor willekeur en uitsluiting van grote groepen mensen. Soms gebeurt die uitsluiting bewust, soms onbewust doormiddel van stereotype beelden. Dit zien we voor vrouwen die nog altijd geen gelijk loon hebben of worden gediscrimineerd vanwege zwangerschap en moederschap. We zien het voor groepen niet-Westerse migranten, die hoger opgeleid en geworteld in de Nederlandse samenleving alsnog minder kans krijgen op stages en werk. Waar het op een botsing van mensenrechten en belangen aankomt, bieden mensenrechten een helder afwegingskader om recht te doen aan normen en waarden. Het is dan ook van belang om de bewustwording over mensenrechten te blijven vergroten. 

Troonrede 2016 en miljoenennota

◀ Terug naar berichten