Het internationale mensenrechteninstrumentarium

Mensenrechten zijn vastgelegd in het internationaal recht. Alle regels bij elkaar worden ook wel het internationale mensenrechteninstrumentarium genoemd. Dit kunnen juridisch bindende verdragen zijn.

Deze komen tot stand na onderhandelingen tussen staten over de inhoud. Als de tekst eenmaal is vastgesteld, vindt vaak een plechtige ceremonie plaats waarin vertegenwoordigers van staten het verdrag ondertekenen. In Nederland is de volgende stap dat de regering een zogeheten goedkeuringswet voorlegt aan het parlement. Als het parlement akkoord gaat, is het verdrag geratificeerd. Pas nadat een bepaald aantal staten geratificeerd heeft, treedt een verdrag in werking. Hoeveel ratificaties nodig zijn staat in het verdrag genoemd.

Als het verdrag in werking is getreden, zijn staten verplicht de verdragsbepalingen uit te voeren. Dat kan betekenen dat wetgeving moet worden aangepast om te voldoen aan eisen die het verdrag stelt, of dat nieuwe wetgeving of beleid tot stand moet komen. Het Koninkrijk der Nederlanden ratificeert verdragen. Europese verdragen gelden niet automatisch voor het Koninkrijksdeel buiten Europa, daarvoor zijn aparte verklaringen nodig. Welke verdragen gelden voor welke delen van het Koninkrijk? U vindt deze in de verdragenbank van het ministerie van Buitenlandse Zaken. 

Naast de verdragen bestaat een groot aantal andere regelingen, zoals verklaringen, aanbevelingen, beginselen, slotverklaringen van conferenties en resoluties. De meest bekende verklaring is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.