Toegelicht

Gepubliceerd 02 februari 2017, 09:15 en laatst aangepast 02 februari 2017, 09:17

Arjen Lubach: “Geef Groningen een onafhankelijk schadebeoordelaar”

Arjen Lubach heeft in zijn programma “Zondag met Lubach” kritiek geleverd op de manier waarop de schadeclaims rondom de Groningse gaswinning worden afgehandeld. Hij vindt dat er een onafhankelijke schadebeoordelaar moet komen die meldingen van aardbevingsschade behandelt.

Wat speelt er?

In het VPRO-programma geeft presentator Arjen Lubach een overzicht van de instanties waar Groningers terecht kunnen als zij aardbevingsschade hebben aan hun woning. Hij noemt onder andere de Nationaal Coördinator Groningen, de minister van Economische Zaken, de provincie, gemeenten, het Staatstoezicht op de Mijnen, de Mijnraad, de Commissie Schrijnende Gevallen en de Technische Commissie Bodembeweging. Lubach uit zijn zorgen over de onoverzichtelijkheid van de overheidsinstanties die over deze kwestie gaan. En trekt de onafhankelijkheid van deze instellingen in twijfel. Volgens hem zijn veel partijen gelieerd aan de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

“Mensen met kapotte huizen moesten jarenlang aankloppen bij Shell, een particulier”, zegt Lubach. Ook het Centrum Veilig Wonen (CVW), de door minister Henk Kamp ingestelde instantie waar inwoners nu moeten aankloppen met aardbevingsschade, is volgens hem niet onafhankelijk. Het CVW is namelijk voor meer dan de helft in bezit van Arcadis, het belangrijkste consultancybureau van Shell. En Shell is weer mede-eigenaar van de NAM. In het item roept Lubach op tot een onafhankelijke beoordeling van de aardbevingsschade. “Groningen verdient dat.”

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

 

Het recht op een effectief rechtsmiddel

In de kwestie rondom de schadeafhandeling speelt het recht op een effectief rechtsmiddel een rol. Dit recht is terug te vinden in onder meer artikel 13 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Artikel 13 EVRM garandeert aan iedereen van wie de rechten en vrijheden uit het EVRM zijn geschonden, een recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel voor een nationale instantie. Op grond van dit artikel is de overheid verplicht om binnen de nationale rechtsorde effectieve rechtsmiddelen beschikbaar te stellen aan mensen die een verdedigbare klacht hebben over een schending van hun mensenrechten. Dit recht heeft dus ook betrekking op Groningers die van mening zijn dat hun EVRM-rechten zijn geschonden door de gaswinning.

Het recht op een effectief rechtsmiddel houdt, kort gezegd, in dat burgers de mogelijkheid moeten hebben om de overheid ter verantwoording te roepen bij een onafhankelijke nationale instantie. Dit hoeft geen rechter te zijn, maar kan bijvoorbeeld ook een ombudsman of –vrouw zijn. Onafhankelijkheid houdt in dat de nationale instantie geen banden heeft met de persoon of autoriteit die mogelijk verantwoordelijk is voor de mensenrechtenschending. Verder moet dit instituut onpartijdig zijn. Het kan bijvoorbeeld niet door de beugel dat een klacht ingediend moet worden bij hetzelfde orgaan dat de beslissing nam. Vervolgens is het belangrijk dat de nationale instantie bindende beslissingen kan nemen en dat die beslissingen ook worden uitgevoerd. Tot slot moet het in staat zijn om zelf, of in samenwerking met een ander orgaan, te voorzien in schadeherstel of een maatregel die voorkomt dat een schending plaatsvindt of zich herhaalt.

Verantwoordelijkheid van bedrijven om een effectief klachtenmechanisme op te zetten

Naast de verplichting van staten om toegang tot een effectief rechtsmiddel te verzorgen, hebben ook bedrijven een verantwoordelijkheid om te zorgen voor effectieve klachtenmechanismen. Dit ten behoeve vanpersonen en gemeenschappen die mogelijk benadeeld zijn door hun activiteiten. Deze maatschappelijke verantwoordelijkheid is terug te vinden in de “Richtlijneninzake bedrijven en mensenrechten” van de Verenigde Naties.

Volgens deze Richtlijnen moeten bedrijven zorgen voor klachtprocedures die het vertrouwen genieten van getroffen personen. En ze moeten een eerlijk verloop van de procedure waarborgen. Daarnaast moet een procedure toegankelijk, voorspelbaar, onpartijdig en transparant zijn. Een klachtenmechanisme is namelijk alleen effectief wanneer de mensen voor wie het bedoeld is op de hoogte zijn van het bestaan ervan, er vertrouwen in hebben en er gebruik van kunnen maken. Tot slot is het belangrijk dat een mechanisme gebaseerd is op participatie en dialoog. Met andere woorden, over de inrichting en het functioneren van mechanismen moet overleg plaatsvinden met de personen waarvoor ze bedoeld zijn. Daarnaast moet dialoog centraal staan bij het aanpakken en oplossen van klachten.

Samengevat: zowel overheden als bedrijven moeten op grond van verschillende bindende en niet-bindende internationale normen waarborgen dat iedereen die getroffen is door activiteiten van die bedrijven met zijn of haar klacht terecht kan bij een onafhankelijke en onpartijdige instantie die de zaak beoordeelt en zich uitspreekt over eventuele herstelmaatregelen.

Wat schreef de media hierover?

29-01-2017 Gronings gas in Zondag met Lubach Dagblad van het Noorden

30-01-2017 Lubach en het rookgordijn van de NAM NRC

30-01-2017 Terugkijken: de Lubachiaanse analyse van de Groninger gasproblematiek HP/De Tijd

30-01-2017 Lubach wil onafhankelijke schadebeoordelaar gaswinning Groningen Nu.nl

 

 

Tags

Trefwoord: