Toegelicht

Gepubliceerd 30 oktober 2017, 12:22 en laatst aangepast 06 november 2017, 14:56

Zicht op de Wmo 2015

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) publiceerde op woensdag 25 oktober 2017 het rapport ‘Zicht op de Wmo 2015’. Het rapport richt zich op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en heeft betrekking op de laatste maanden van 2015 en de eerste maanden van 2016.  Het rapport schetst een beeld  van de manier waarop gemeenten uitvoering geven aan de Wmo2015 en geeft tevens een beschrijving van de ervaren redzaamheid en participatie onder Wmo-melders. Hoewel het niet expliciet wordt benoemd, hebben de besproken thema’s in het rapport een duidelijke link met mensenrechten.

Wat speelt er?

Gemeenten zijn op grond van de Wmo 2015 verantwoordelijk voor de ondersteuning van hun burgers op het gebied van redzaamheid, participatie, zelfstandig wonen en eenzaamheid. Dit is een grote verantwoordelijkheid, zeker gezien de huidige ontwikkelingen waarbij kwetsbare ouderen steeds langer thuis blijven wonen.

Gemeenten kennen veel vrijheid in de uitvoering van de Wmo 2015. Toch kan het SCP een aantal aandachtspunten noemen die voor min of meer op alle gemeenten van toepassing zijn. Het College onderstreept nogmaals het belang van de volgende aanbevelingen:

1. Het kenbaar en beschikbaar maken van onafhankelijke cliëntondersteuning en persoonlijke ondersteuningsplannen. Dit helpt cliënten om goed voorbereid in gesprek te gaan met de gemeente en geeft hen de mogelijkheid hun wil en voorkeuren te kunnen uiten.   2. Het vergaren van kennis over en het versterken van communicatie- en omgangsvormen ten aanzien van personen met psychische problemen, dementie of multiproblematiek (daklozen en verslaafden). Met extra kennis en vaardigheden kan de gemeente doorgronden welke problematiek speelt en begrijpen welke ondersteuningsbehoeften bestaan.  3. Meer aandacht voor de behoeften van mantelzorgers en betere toegankelijkheid en beschikbaarheid van mantelzorgondersteuning. Alleen dan houden mantelzorgers het vol om voor langere tijd mantelzorg te verlenen en worden de risico’s op overbelasting en ontspoorde zorg beperkt.    

Voorts vraagt het SCP aandacht voor ervaren redzaamheid en participatie onder Wmo-melders. Hoewel het merendeel van de Wmo-melders redzaam is , participeert en zich geholpen voelt met de toegekende ondersteuning, nam een kwart van de Wmo-melders geen deel aan de samenleving middels werk, opleiding, verenigingen of vrijetijdsbesteding buitenshuis. Bovendien voelt één vijfde van de melders zich zeer eenzaam.

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Mensenrechten zijn relevant voor veel van de taken die sinds de decentralisaties tot de verantwoordelijkheid van gemeenten behoren. Dat geldt bij uitstek voor het bevorderen van maatschappelijke participatie en zelfstandig wonen, twee thema’s die tot de kerndoelstellingen van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) behoren. De burgers die in dit verband om hulp of ondersteuning vragen van gemeenten zijn vaak ouderen en mensen met een beperking.

Zelfstandig wonen maakt het mogelijk dat mensen meer zeggenschap hebben over de manier waarop zij leven. Bovendien zijn zij vaak meer betrokken bij de samenleving. Het uitgangspunt dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig wonen, sluit dan ook goed aan bij fundamentele beginselen van mensenrechten, zoals autonomie en participatie. Verschillende mensenrechtenverdragen en –verklaringen garanderen het recht op maatschappelijke participatie en het recht op zelfstandig wonen. Het meest expliciet zijn deze rechten vastgelegd in het Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, het Europees Sociaal Handvest en de Raad van Europa Aanbeveling inzake de mensenrechten van ouderen. Ook andere rechten zijn relevant, zoals het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, het recht op gezondheid en het recht op adequate huisvesting. Autonomie en participatie zijn dan weliswaar belangrijke mensenrechtelijke uitgangspunten, toch kan er spanning ontstaan met het recht op een veilige leefomgeving of met adequate gezondheidszorg indien in die zelfstandige woonsituatie niet is voorzien in voldoende hulp en ondersteuning.

Wat doet het College?

Het College beschermt, bewaakt, bevordert en belicht alle mensenrechten in Nederland. In het kader van zijn strategische agenda houdt het zich onder meer bezig met de bescherming van mensenrechten op lokaal niveau.

Meer informatie:

Zicht op de Wmo 2015 - Ervaringen van melders, mantelzorgers en gespreksvoerders

Tags

Trefwoord: