8 mrt2016

College presenteert rapport over mensenrechten van vrouwen in Nederland aan CEDAW

Maandag 7 maart presenteerde Kathalijne Buitenweg namens het College een rapportage over de naleving van het Vrouwenverdrag in Nederland. De hoofdboodschap is dat de positie van vrouwen op veel terreinen weliswaar is verbeterd, maar dat er verschillende factoren zijn die gelijkheid van vrouwen en mannen in de praktijk belemmeren en dat de overheid een grotere rol zou moeten nemen om de positie van vrouwen te verbeteren.

Wat was de aanleiding?

Het Vrouwenverdrag richt zich op de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen. Het Comité inzake de uitbanning van discriminatie van vrouwen (CEDAW) houdt toezicht op de naleving van het verdrag in alle landen die partij zijn, waaronder Nederland. Dat gebeurt in de vorm van een rapportageprocedure. Landen leveren elke vijf jaar een rapport in, en het CEDAW bespreekt dat rapport in de vorm van een constructieve dialoog met de regering. Mensenrechteninstituten en niet-gouvernementele organisaties mogen hun eigen rapporten aanleveren die het CEDAW kan gebruiken voor de dialoog.

Het CEDAW bespreekt in oktober/november 2016 de rapportage van de Nederlandse regering. Van 7-11 maart 2016 bereidt een werkgroep van het Comité die bespreking voor. Het College kon zijn rapport op 7 maart presenteren. Omdat het College het Nationale Mensenrechteninstituut van Nederland is, met A-status, heeft het bijzondere bevoegdheden bij dit soort bijeenkomsten in de Verenigde Naties. Naast het College leverde ook het Netwerk VN Vrouwenverdrag input tijdens de bijeenkomst. De hoofdpunten uit de presentatie van het College zijn de volgende.

Factoren die de positie van vrouwen beïnvloeden

In de presentatie legt het College uit dat veel mensen in Nederland ervan overtuigd zijn dat de emancipatie van vrouwen voltooid is. Individuele keuzes en toevalligheden bepalen in hun ogen de positie van de vrouw. Dat is tot op zekere hoogte waar. Verschillende factoren beïnvloeden de mogelijkheden die vrouwen hebben om zeggenschap te hebben over hun leven. Het gaat in de eerste plaats om de stereotiepe opvattingen en houdingen over de rollen van mannen en vrouwen in de maatschappij. In de tweede plaats is er een tendens om individuele oplossingen te zoeken voor structurele oorzaken die de positie van de vrouw mede bepalen. Deze combinatie is bepaald niet ideaal.

Het College illustreert dit aan de hand van een aantal voorbeelden. In de eerste plaats noemt het mantelzorg, waarbij vrouwen een veel groter aandeel op zich nemen dan mannen. Dat komt deels omdat vrouwen zich eerder verantwoordelijk voelen dan mannen. Maar er komt bij dat professionals er eerder van uitgaan dat vrouwen mantelzorg verlenen. Zij spreken eerder dochters en schoondochters aan, dan zoons en schoonzoons. In combinatie met de zorg voor kinderen, die ook overwegend door vrouwen wordt gedaan, staan deze verwachtingen eraan in de weg dat vrouwen carrière kunnen maken en economisch zelfstandig kunnen zijn. Het College benadrukt dat het nodig is dat de overheid maatregelen treft om te voorkomen dat vrouwen onevenredig worden belast met de extra zorgtaken.

Een tweede punt dat het College benoemt is de ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek en in besluitvormende organen. Individuele keuzes spelen mogelijk een rol, maar er zijn ook structurele oorzaken die ertoe bijdragen dat deze situatie niet verandert. Denk aan de tijdstippen waarop vergaderingen plaatsvinden of de cultuur in de politiek. Ook hier is meer inspanning van de overheid nodig om het recht op politieke participatie van vrouwen te garanderen.

Zwangerschapsdiscriminatie

Het College besteedt in de presentatie aandacht aan zijn eigen onderzoek naar zwangerschapsdiscriminatie. Daaruit blijkt dat 45% van zwangere vrouwen daarmee te maken heeft gehad. Bijvoorbeeld omdat ze na hun verlof niet terug konden keren naar hun baan, of dat ze niet worden aangenomen omdat de werkgever ervan uitgaat dat zij hun werk en zorgtaken niet kunnen combineren. Er is meer aandacht nodig voor voorlichting van werkgevers en voor handhaving van het verbod van discriminatie. Daar ligt een taak voor de overheid.

Geweld tegen vrouwen

Er is weliswaar vooruitgang in de strijd tegen geweld tegen vrouwen, maar vooral huiselijk geweld komt nog steeds veel voor. Het College besteedt aandacht aan het feit dat het Nederlandse beleid er onvoldoende rekening mee houdt dat huiselijk geweld vooral vrouwen treft en waarom dat zo is. De overheid heeft nu stappen gezet om daar verandering in te brengen; het College onderstreept het belang dat die verandering structureel zal zijn, en dat er maatregelen komen die de fundamentele oorzaken van geweld tegen vrouwen aanpakken. Verder besteedt het College onder dit thema aandacht aan de onaanvaardbaar lange wachtlijsten bij Veilig Thuis, de specifieke problemen van vrouwen die niet de Nederlandse nationaliteit hebben, en huwelijksdwang en huwelijkse gevangenschap.

Tot slot spreekt het College de verwachting uit dat de regering meer maatregelen treft dan zij nu doet ten aanzien van bewustwording van de voortdurende discriminatie van vrouwen en het bestrijden van discriminatie. Maar vooral is het van belang dat de regering geen maatregelen neemt die vrouwen in een nog nadeliger positie brengen.

Hoe gaat het nu verder

Deze week stelt het CEDAW de zogeheten List of issues op en stuurt deze aan de Nederlandse regering, die daar schriftelijk op antwoordt. De list of issues en de antwoorden vormen de basis voor de dialoog met de regering die plaatsvindt tijdens de 65e sessie van het CEDAW (24 oktober – 18 november 2016). Voorafgaand aan de dialoog mag het College opnieuw een rapport indienen en een mondelinge presentatie houden tijdens de zitting. De uitkomst van de dialoog is een slotcommentaar (in het Engels: concluding observations). Dat bevat de zorgpunten en aanbevelingen van het CEDAW aan Nederland.

Verdere informatie

Op de website van het Kantoor van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten vindt u alle informatie over het CEDAW. Verder is er documentatie voor de bespreking van de Nederlandse rapportage, waaronder het rapport van het College. Er is ook een Nederlandse versie van dit rapport met de volledige tekst van de presentatie. Voorts kunt u onze kennisbank bezoeken voor documentatie over eerdere besprekingen.

◀ Terug naar berichten