Bij de politie

Sfeerbeeld van 2 politieagenten, gefotografeerd van achteren, over straat lopend bij tekst politie en mensenrechten

De politie zorgt ervoor dat de rechtsorde wordt nageleefd en zij zorgt voor de bescherming van de mensenrechten. Om dit werk te doen, moet de politie onpartijdig en ‘neutraal’ zijn en burgers gelijk en zonder vooroordelen benaderen. Het helpt daarom als de politie evenwichtig is samengesteld en een afspiegeling van de samenleving is.

Geen gewone overheidsdienst

De politie is een bijzondere overheidsorganisatie met unieke taken zoals het handhaven van de veiligheid en de openbare orde. Voor deze taken heeft de politie vergaande bevoegdheden gekregen. Als agent mag je burgers op de openbare weg staande houden en fouilleren bij verdacht gedrag. Bij overtreding van de wet mag je hun een boete opleggen of zelfs hun vrijheid ontnemen. Ook mag je als dat nodig is, gepast geweld gebruiken (de politie heeft het geweldsmonopolie). Daarom is een politiefunctie geen gewone ambtenarenfunctie. De politie vertegenwoordigt het onpartijdige, ‘neutrale’ overheidsgezag. Haar bijzondere taken brengen met zich mee dat iedereen erop moet kunnen vertrouwen dat agenten alle burgers gelijk behandelen. Immers, de politie is er voor iedereen.

Werken aan diversiteit

Als agent moet je voorkomen dat het publiek je vereenzelvigt met één bepaalde bevolkingsgroep, met één bepaalde politieke voorkeur, religie of levensbeschouwing. De politie probeert haar onpartijdige imago onder andere te bereiken door een zo divers mogelijke samenstelling van het politiekorps. Dat is nu nog niet het geval.

Om een meer diverse organisatie te worden, spant de politie zich in om meer vrouwen, homoseksuele politiemannen en -vrouwen en mensen die behoren tot etnische minderheidsgroepen aan te trekken. Hiervoor is bij de politie een portefeuillehouder Diversiteit aangesteld. Dankzij een speciaal recruteringsprogramma is het de politie gelukt om meer aankomende agenten met een migratieachtergrond aan te trekken. Belangrijk is om deze agenten te behouden voor de organisatie. In het verleden bleek dat de nieuw geworven agenten niet lang na hun komst uit onvrede alweer snel uitstroomden.

Sfeerbeeld van politielogo op arm van politie-uniform bij tekst etnische profilering bij politie en mensenrechten

Etnisch profileren: nieuw beleid

Iedereen heeft vooroordelen, dat is menselijk. Maar als je ernaar handelt, kunnen vooroordelen leiden tot discriminerend gedrag. Dat zien we bijvoorbeeld bij sommige politiecontroles, waaronder het stoppen van auto’s waarbij (nog) geen sprake is van een overtreding.

Bekijk etnisch profileren: nieuw beleid

Neutraal uniform

Onpartijdig is heel belangrijk voor de politie. Zo belangrijk dat agenten bij burgers zelfs niet de schijn van partijdigheid mogen wekken. Het politie-uniform moet daaraan bijdragen. Het uniform zet in plaats van de privé-persoon de functie voorop. De politie hanteert een kleding- en gedragscode die ‘life-style-neutraliteit’ van de politie voorschrijft. Deze code verbiedt dat agenten hun politieke, levensbeschouwelijke of religieuze opvattingen tonen aan het publiek. Daarom mogen agenten die in contact komen met publiek geen hoofddoek, tulband of (zichtbaar) kruisje bij hun uniform dragen.

Het idee daarachter is dat die religieuze tekens afbreuk doen aan hun onpartijdige, ‘neutrale’ uitstraling, maar de vraag is of je hiermee bepaalde groepen niet (indirect) discrimineert. Bijvoorbeeld mensen die zichtbare tekens van hun godsdienst dragen die ze niet zoals een kruisje aan een ketting onder hun kleding kunnen verbergen. Denk bijvoorbeeld aan vrouwen die vanuit hun geloof een hoofddoek dragen. Die zichtbare religieuze tekens van politiemedewerkers zijn een complex probleem. De vraag die hier speelt: verlies je als agent volledig je onpartijdigheid en ‘neutrale uitstraling’ bij het publiek als je bijvoorbeeld een hoofddoek bij het uniform draagt? Het College heeft eerder een advies en twee oordelen uitgebracht over een verbod voor politiemedewerkers om een hoofddoek te dragen bij het uniform. Het College maakt daarbij onderscheid tussen de verschillende politiefuncties.

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?