In de zorg

Foto van patiënt in behandeling bij een tandarts

Hard werken, met veel aandacht en warmte voor cliënten of patiënten. Als zorgprofessional doe je er alles aan om menswaardige zorg te geven. Omdat je maar beperkte tijd hebt, is dat niet altijd makkelijk. Maar het blijft wél van groot belang: de waardigheid van patiënten en cliënten staat altijd voorop. Zij hebben het recht hun autonomie te behouden. Zorgprofessionals spelen hier een belangrijke rol in.

Mensenrechten in de zorg

Bij mensenrechten in de gezondheidszorg gaat het vooral om waardigheid en autonomie. Dit betekent onder andere dat je een cliënt of patiënt niet ongewenst aanraakt en in zijn of haar waarde laat. Daarnaast mogen patiënten en cliënten niet onmenselijk of vernederend worden behandeld. Elke cliënt of patiënt kan eigen keuzes maken en bepalen hoe hij of zij leeft. Dat geldt ook voor patiënten of cliënten die gedeeltelijk wilsbekwaam zijn. Zijn de wensen en voorkeuren niet meer vast te stellen? Dan is het van belang deze zo goed mogelijk te achterhalen en te begrijpen.

Zorgsituaties waarin mensenrechten spelen

Binnen de zorg zijn er veel situaties waarin je de waardigheid en autonomie van een cliënt of patiënt kunt beschermen en bevorderen. Het kan daarbij om kleine dingen gaan, zoals het zelf  inrichten van een verpleeghuiskamer. Maar het kan ook gaan om grotere zaken, zoals een gedwongen opname. Andere situaties die gaan over waardigheid en autonomie:

  • Het geven van voldoende begrijpelijke informatie over een behandeling. Hierdoor kan een patiënt of cliënt een eigen keuze maken. 
  • Het onderzoeken of verzorgen van het lichaam van een patiënt of cliënt. 
  • Het bieden van een zinvolle daginvulling aan cliënten of patiënten. 
  • De registratie van patiëntgegevens. 

Wat je als zorgprofessional kunt doen

Als zorgprofessional moet je de mensenrechten van cliënten of patiënten zo goed mogelijk beschermen en bevorderen. Hiervoor gelden geen vaste regels. We kunnen wel een aantal suggesties geven op basis van geleerde lessen uit internationale inspectierapporten en andere onderzoeken:

  • Stel je cliënt of patiënt centraal en niet het zorgsysteem. 
  • Investeer in het écht leren kennen van je cliënt of patiënt. 
  • Kan een cliënt of patiënt zijn of haar wensen en voorkeuren niet goed duidelijk maken? Probeer dan andere manieren van communicatie te ontwikkelen. 
  • Zorg voor feedback van collega’s of een periodiek overleg waar je mensenrechtelijke kwesties bespreekt. Neem hierbij waardigheid en autonomie als uitgangspunt. 

Je hebt zelf ook rechten

Naast de plicht om goede zorg te leveren, heb je als zorgprofessional ook zelf mensenrechten. Je hebt bijvoorbeeld het recht om een behandeling niet uit te voeren als je ervan overtuigt bent dat deze niet zinvol is. Je kunt daarmee dus een verzoek om behandeling van je cliënt of patiënt weigeren. Andere rechten zijn bijvoorbeeld het recht op behoorlijke arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden en het recht op gelijke behandeling.

Het College volgt verschillende ontwikkelingen en onderwerpen op de voet. Meer informatie over onderzoek en onze aanbevelingen in de Cliënt Centraal (2016). 

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?