Klacht over een overheidsinstantie

Het College voor de Rechten van de Mens (het College) is het nationale mensenrechteninstituut van Nederland. Het College zorgt ervoor dat mensenrechten in Nederland worden beschermd en bevorderd. Daarvoor heeft het College een aantal wettelijke taken. Het doet onderzoek naar mensenrechtenbescherming in Nederland en geeft hier advies en voorlichting over.

Daarnaast is het College de Nederlandse gelijkebehandelingsinstantie. Als mensen vermoeden dat ze zijn gediscrimineerd kunnen ze daar een klacht over indienen bij het College. Die klacht wordt ook wel een ‘verzoek om een oordeel genoemd’. Aan de hand van de wetgeving over gelijke behandeling beoordeelt het College of er gediscrimineerd is. Op College voor jou | College voor de Rechten van de Mens (mensenrechten.nl) kun je meer algemene informatie vinden over wat het College voor jou kan betekenen.

Hieronder kun je meer informatie vinden als je vermoed dat je bent gediscrimineerd door de overheid. Bijvoorbeeld omdat je een van de gedupeerden bent bij de kinderopvangtoeslagen. Maar ook voor andere situaties waarin je vermoed gediscrimineerd te zijn door een uitvoeringsinstantie van de overheid, kun je hier informatie vinden over wat het College wel en niet kan doen en hoe een klachtenprocedure bij het College eruit ziet.

Kan het College mij helpen?

Ik denk dat ik gediscrimineerd ben door een uitvoeringsorganisatie (o.a. Belastingdienst, DUO, UWV en SVB). Welke discriminatieklachten kan het College beoordelen? 

Wie zich gediscrimineerd voelt, kan bij het College hierover een klacht indienen. Zo’n klacht wordt een ‘verzoek om een oordeel’ genoemd. Met dit verzoek wordt het College gevraagd om de klacht te onderzoeken en daarover een oordeel te geven (uitspraak doen).

De wetgever heeft een aantal voorwaarden en grenzen gesteld aan de bevoegdheden van het College. Daarom kan het College niet over alle discriminatiesituaties oordelen. Zo kan het College niet oordelen over zogenoemd ‘eenzijdig overheidshandelen’.

Voorbeelden van eenzijdig overheidshandelen dat niet door het College kan worden getoetst:

  • Etnisch profileren door de politie
  • Het optreden van de Belastingdienst bij inkomstenbelasting

Het College is wel bevoegd eenzijdig overheidshandelen te toetsen als aan twee voorwaarden wordt voldaan:

  1. De discriminatieklacht betreft overheidshandelen bij ‘sociale bescherming’, waaronder sociale zekerheid en sociale voordelen, en
  2. De klacht gaat over discriminatie op grond van ras (huidskleur, afkomst en nationale of etnische afstamming).

Voorbeelden van overheidsoptreden dat sociale bescherming betreft en waarover het College dus wel kan oordelen zijn:

  • Toeslagen zoals kinderopvangtoeslag, huurtoeslag, zorgtoeslag
  • Studiefinanciering
  • (Bijstands)Uitkeringen
  • Indicatiebesluiten op grond van de wet langdurige zorg
  • Huisvestingsbeleid

Wilt je weten of met je klacht over discriminatie bij het College een procedure kunt starten? Of wil je eerst weten of er nog andere oplossingen zijn? Bel het College: 030-8883888 (iedere werkdag van 10:00 tot 16:00 uur) of mail naar info@mensenrechten.nl.

Wat is het verschil tussen een melding en een verzoek om een oordeel (klacht) indienen?

Je kunt bij het College een discriminatieklacht indienen of een melding doen van discriminatie of van andere mensenrechtenschendingen. Als je alleen melding wil maken van je discriminatie-ervaring en dus geen procedure wil, kun je een melding (anoniem) doen via het meldformulier. Je kunt ook melding doen als je twijfelt of je een klacht wil of kan indienen. Het College kan je daar vrijblijvend over informeren.

Een klacht dien je in als je vermoedt gediscrimineerd te zijn en je van het College een oordeel wilt over je klacht. Het College komt tot een oordeel nadat het onderzoek heeft gedaan naar je klacht. Dat doet het College door je situatie te onderzoeken, door de partij waarover je klaagt te vragen om te reageren op je klacht en meestal door het houden van een zitting. Aan het einde van de procedure oordeelt het College of in jouw situatie sprake was van discriminatie. Deze procedure is gratis.

Soms kan het College je niet verder helpen, omdat het bijvoorbeeld niet bevoegd is om je klacht te onderzoeken. In die gevallen verwijst het College je zoveel mogelijk door naar een instantie die jou wel kan helpen.

Wat doet het College met meldingen over discriminatie?

De meldingen (anoniem) gebruikt het College voor het verrichten van onderzoek naar mensenrechtenschendingen in Nederland. Je melding wordt dus niet individueel onderzocht, maar kan wel als signaal in een groter onderzoek worden meegenomen.

Zo brengt het College elk jaar een discriminatiemonitor uit. Daarin worden ook de meldingen verwerkt. Deze monitor geeft een beeld over hoe het er in Nederland voor staat op het gebeid van discriminatie, en welke belangrijke ontwikkelingen er zijn. De discriminatiemonitor over het jaar 2019 is hier te lezen.

Ik wil een klacht indienen: hoe werkt dat?

Hoe dien ik een verzoek om een oordeel in bij het College?

Je start een klachtenprocedure door hier het klachtenformulier in te vullen. Daarin worden verschillende vragen gesteld om een beeld te schetsen van jouw situatie. Deze informatie is nodig voor het College om te bepalen of het bevoegd is om te oordelen over jouw klacht. Later in de procedure kan het College je vragen om meer informatie aan te leveren.

De partij waarover je klaagt ontvangt een kopie van jouw klacht. Het College behandelt je zaak tijdens een openbare zitting bij het College in Utrecht. Aan het einde van de procedure ontvang je een schriftelijk oordeel van het College waarin staat of je volgens de wet wel of niet bent gediscrimineerd. De oordelen worden altijd op de website van het College gepubliceerd. De namen van de personen die de discriminatieklacht hebben ingediend (verzoekers) worden geanonimiseerd.

Meer informatie over de klachtenprocedure kun je hier vinden.

Kan ik ondersteuning krijgen in de procedure en bij het indienen van mijn klacht?

Als je kosteloos hulp wilt bij het indienen van je discriminatieklacht en de verdere procedure bij het College, kun je contact opnemen met een antidiscriminatiebureau bij jou in de buurt via het formulier op de website www.discriminatie.nl. Je kunt ook bellen met het antidiscriminatiebureau op 0900 - 2 354 354 (10 cent per minuut). Een antidiscriminatiebureau neemt dan zo snel mogelijk contact met je op om je verder te helpen.

Elke gemeente heeft een antidiscriminatiebureau. Een antidiscriminatiebureau bij jou in de buurt kan je ondersteunen tijdens de procedure bij het College. Een medewerker van dit bureau zal goed naar je verhaal luisteren en met jou de informatie verzamelen die nodig is voor je klacht bij het College. Indien je dat wil kan een medewerker van het antidiscriminatiebureau ook mee als de zitting in jouw zaak bij het College plaatsvindt.

Welke informatie moet ik bij het indienen van mijn klacht geven aan het College? 

In je klacht leg je zo concreet mogelijk uit je waarom je vermoedt dat je gediscrimineerd bent en wie je heeft gediscrimineerd. Om het vermoeden van discriminatie te ondersteunen, kun je stukken meesturen waaruit blijkt dat je bent gediscrimineerd. Dit betekent niet dat het College zich uitsluitend concentreert op schriftelijk bewijs. Nadat het College jouw klacht heeft ontvangen neemt een juridisch medewerker telefonisch contact met je op om je klacht te bespreken en de procedure uit te leggen. Je hoort dan ook of het College nog aanvullende informatie nodig heeft.

Wat kan ik verwachten van de klachtenprocedure bij het College?

Hoe ziet een procedure bij het College eruit?

Nadat het College jouw klacht heeft ontvangen neemt een jurist van het College telefonisch contact met je op. In het gesprek ontvang je meer informatie over de procedure en hoor je welke informatie het College nog van je nodig heeft. Daar ontvang je  ook een mail over.

Als de aanvullende informatie binnen is, bekijkt het College of het jouw klacht kan onderzoeken. Zo ja, dan start het College een onderzoek. Je wordt daar over geïnformeerd. In dat onderzoek vraagt het College een reactie van de overheidsinstantie waartegen je een klacht indient (verweerder). Tijdens het onderzoek worden alle stukken die jij en de verweerder naar het College opsturen over en weer met elkaar gedeeld. Tijdens het onderzoek vindt er ook een zitting plaats. Beide partijen worden dan gehoord. Je kunt een advocaat meenemen of iemand anders die namens jou spreekt, bijvoorbeeld iemand van het antidiscriminatiebureau, maar dat hoeft niet. De zittingen bij het College zijn openbaar. Dit betekent dat publiek bij de zitting aanwezig mag zijn. In verband met de coronamaatregelen is het publiek dat een zitting mag bijwonen wel beperkt. De coronamaatregelen die het College neemt zijn hier beschreven. Een paar weken na de zitting ontvang je een schriftelijk oordeel.

Hoe lang duurt een procedure bij het College?

Een klachtenprocedure bij het College duurt normaal zes maanden. In verband met de coronamaatregelen kan de klachtenprocedure langer duren. Vanaf het moment dat u de klacht heeft ingediend, duurt het ongeveer 10 maanden tot het oordeel van het College. Daarom kan het ook enige tijd duren voordat de wederpartij (verweerder) op de hoogte wordt gesteld van uw klacht en er eventueel een zitting plaatsvindt.  

Wat kan het College oordelen? 

Het College kan oordelen of je wel of niet bent gediscrimineerd. Ook is het mogelijk dat het College oordeelt dat het niet bevoegd is om een oordeel te geven. Daarnaast kan het College oordelen dat de verzoeker niet-ontvankelijk is. Hiervan is sprake als de verzoeker zelf niet gediscrimineerd is en de klacht ook niet indient voor iemand die wel gediscrimineerd is.

Er ligt een oordeel van het College: en nu?

Kun je tegen een oordeel van het College in beroep?

Tegen een oordeel van het College kan je niet in beroep. Het is wel mogelijk om na of tijdens een procedure naar de (civiele) rechter te stappen.

Moet de uitvoeringsorganisatie het oordeel van het College opvolgen?

Een oordeel van het College is juridisch niet bindend, maar het heeft wel gezag. Dit betekent dat het College een organisatie niet kan dwingen om het oordeel op te volgen. Het College kan geen maatregelen opleggen, zoals een schadevergoeding of een boete. Toch heeft een oordeel van het College vaak wel positief effect. Het College monitort hoe organisaties omgaan met de oordelen en in ongeveer 80% van de gevallen treffen de organisaties die hebben gediscrimineerd, maatregelen.

Als je als gedupeerde in de toeslagenaffaire een oordeel vraagt aan het College over de Belastingdienst inzake kinderopvangtoeslag, geldt dat de Staatssecretaris Van Huffelen heeft aangegeven dat de Belastingdienst het oordeel van het College altijd zal overnemen en erkennen. Een oordeel van het College kan daarom invloed hebben op de hoogte van de schadevergoeding die je van de Belastingdienst ontvangt. Meer informatie over een schadevergoeding kan je van jouw zaakbehandelaar bij de Belastingdienst krijgen.

Heb ik recht op een schadevergoeding als het College oordeelt dat ik ben gediscrimineerd? En zijn er bijzonderheden bij oordelen over discriminatie bij de kinderopvangtoeslag?

Het College kan geen maatregel, zoals een schadevergoeding, opleggen als je gediscrimineerd bent. Als de organisatie met het oordeel van het College niets doet, kan je naar de rechter stappen. Het College kijkt in een zaak alleen of er gediscrimineerd is. Een rechter kijkt ook naar andere punten in de zaak. Daarom kan de uitkomst bij de rechter anders zijn. Wel moet de rechter altijd het oordeel van het College in zijn of haar afweging meenemen. Als de rechter het oordeel van het College niet volgt dan moet worden uitgelegd waarom niet.