Stel mensenrechten en de duurzame ontwikkelingsdoelen centraal bij het herstelbeleid coronacrisis

19 mei 2021 - Laatste update 19 mei 2021

Het College vraagt in zijn bijdrage aan de vijfde Nederlandse rapportage over de duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) aandacht voor de impact van de coronacrisis op de arbeidsmarkt voor groepen in kwetsbare situaties. De rapportage wordt vandaag gelanceerd en aangeboden aan de Tweede Kamer. Het College roept de overheid op om mensenrechten centraal te stellen bij het herstelbeleid.

Wat zijn SDG’s?

Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn duurzame ontwikkelingsdoelen die VN-lidstaten, dus ook Nederland, in 2030 willen realiseren. Met deze duurzame ontwikkelingsdoelen willen de VN-lidstaten armoede, ongelijkheid en klimaatverandering terugdringen. Net als mensenrechten (denk bijvoorbeeld aan het recht op onderwijs of gezondheid) vragen de SDG’s om grote investeringen van de overheid om een waardige levensstandaard voor iedereen te bereiken. Het behalen van de SDG’s draagt net als mensenrechten bij aan het verwezenlijken van de menselijke waardigheid. Mensenrechten en de SDG’s zijn dan ook onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De Nederlandse overheid geeft samen met maatschappelijke partijen en het bedrijfsleven uitvoering aan deze ontwikkelingsdoelen. Jaarlijks rapporteert Nederland over de voortgang van deze SDG’s. Het College is één van de organisaties die een bijdrage levert aan deze rapportages.

Dit jaar stond de impact van corona centraal in de SDG-rapportage. In zijn bijdrage aan de vijfde rapportage besteedt het College aandacht aan SDG 8 (het bevorderen van waardig werk voor iedereen) en de impact van de coronacrisis hierop. Hierbij spelen ook SDG’s 5 (bevorderen van gendergelijkheid) en 10 (ongelijkheid verminderen) een rol.

De ontwikkelingsdoelen in crisistijd

De coronacrisis heeft ook in Nederland grote gevolgen voor mensenrechten en raakt iedereen. Niet alleen voor vrijheidsrechten, maar ook economische en sociale mensenrechten worden aangetast tijdens de crisis. Denk daarbij aan het recht op onderwijs en arbeid. Met name voor groepen in kwetsbare situaties, zoals mensen met een beperking, jongeren of arbeidsmigranten zijn de gevolgen van de crisis groot. De crisis schort niet de verplichting van de overheid om de mensenrechten te behartigen op. Als mensenrechten en SDG’s worden gerealiseerd zijn kwetsbare groepen bij toekomstige crises weerbaarder. Daarom moeten mensenrechten samen met de SDG’s centraal staan bij het herstelbeleid.

Waardig werk tijdens coronacrisis niet gegarandeerd

Het recht op arbeid is een mensenrecht en houdt ook het recht in om je werk veilig te kunnen doen en onder goede en eerlijke arbeidsvoorwaarden. Dit wordt ook wel ‘waardig werk’ genoemd en is opgenomen in SDG 8. Dit is tijdens de coronacrisis niet vanzelfsprekend. Veel jongeren, laagopgeleiden en mensen met een migratieachtergrond hebben hun werk verloren, omdat zij bovengemiddeld vaak een flexibel dienstverband hebben. Dit blijkt onder andere uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP).

Daarnaast zijn flexwerkers vaker langer werkloos en zijn zij kwetsbaarder bij baanverlies. Hoewel flexwerk niet direct als onwaardige arbeid kan worden beschouwd, staat de doorgeschoten flexibilisering wel op gespannen voet met waardig werk. Mensen die langdurig werkloos zijn lopen kans om in armoede terecht te komen.

Wees ook alert op de nadelige effecten van thuiswerken

Door de coronacrisis is het thuiswerken de norm geworden. In veel gevallen was en is dit ook noodzakelijk. Het College vraagt aandacht voor de gevolgen van het thuiswerken (en meer algemeen het invoeren van een lockdown) op huiselijk geweld. Veilig thuisorganisaties melden dat het aantal ernstige meldingen van huiselijk geweld is toegenomen en ook blijkt uit onderzoek dat er meer slachtoffers zijn van kindermishandeling. Bij nieuw beleid voor het stimuleren van thuiswerken moet er aandacht zijn voor huiselijk geweld en mogelijk nadelige effecten voor groepen in een kwetsbare situatie.

Thuiswerken kan ook andere nadelige effecten hebben. Bijvoorbeeld voor jongeren die vaak geen rustige thuiswerkplek hebben of vrouwen. In het begin van de crisis leek het dat mannen thuis meer zorgtaken op zich namen, maar inmiddels blijkt uit onderzoek dat het aandeel vaders dat voor de kinderen zorgt weer is gedaald naar het niveau voor het gedwongen thuiswerken.

Ook is er risico dat er verschillen ontstaan tussen mensen die niet thuiswerken en die dit misschien wel doen vanwege zorgtaken. Of omdat werken met een beperking op kantoor bijvoorbeeld niet goed lukt. Zij maken door het thuiswerken mogelijk minder kans maken op promotie. Dit raakt het bevorderen van gendergelijkheid (SDG 5) en het verminderen van ongelijkheid (SDG10).

Meer informatie

Foto door Aurelien Romain op Unsplash