Toegelicht

Inspraakavonden vluchtelingenopvang en persvrijheid

8 februari 2016 - Laatste update 16 maart 2016

Wat speelt er? Op donderdag 28 januari 2016 gold er in Luttelgeest een noodbevel van 17.00 uur tot 24.00 uur in een straal van vijf kilometer rond het dorp in Flevoland. Er werd die avond een informatiebijeenkomst gehouden over de mogelijke komst van een tweede opvang voor 450 vluchtelingen in het dorp. De avond was besloten en alleen bedoeld voor direct omwonenden die een uitnodiging hadden ontvangen.

Inspraakavonden vluchtelingenopvang en persvrijheid

Op basis van het noodbevel zijn er op die avond journalisten van omroep Flevoland het gebied uitgestuurd. Volgens de Gemeente was het weren van journalisten nadrukkelijk bedoeld om omwonenden te beschermen: “Wij vonden het belangrijk dat zij zich in alle rust en vrijheid konden uitspreken zonder de druk van de media daarbij. We hebben de afgelopen weken gezien wat voor effect dat kan hebben.”

Volgens veel mensen en instanties is de persvrijheid in het geding. Omroep Flevoland en de Nederlandse Vereniging voor Journalistiek hebben besloten een rechtszaak te beginnen over het weren van journalisten.

Al eerder zijn er in verschillende gemeenten beperkingen opgelegd aan journalisten bij inspraakbijeenkomsten over de opvang van vluchtelingen. Zo was bij een bijeenkomst in de gemeente Bernheze alleen regionale pers, zonder camera welkom. Het ging om een inspraakavond over een mogelijk asielzoekerscentrum. Op 26 januari 2016 stuurde het genootschap van hoofdredacteuren hierover een brief aan burgemeester van de gemeente Bernheze. In deze brief staat: "Onze indruk is dat de kern van uw beleid is, dat u probeert het doen en laten van de pers tot op detailniveau zoveel mogelijk zelf te bepalen en te reguleren. (...) Wij vinden dat dat als een aantasting van de persvrijheid kan worden gezien”.

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Het recht om in vrijheid een mening te kunnen vormen en deze ook in vrijheid te kunnen uiten, zijn absolute voorwaarden voor een democratische samenleving. Het recht op vrijheid van meningsuiting is vastgelegd in Artikel 7 van de Grondwet en artikel 10 van het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens.

Een onderdeel hiervan is de persvrijheid en het daarbij behorende recht op vrije nieuwsgaring. Een vrije pers heeft een belangrijke controlefunctie in een democratische samenleving. Juist bij belangrijke maatschappelijke kwesties zoals de opvang van vluchtelingen, kan deze ‘waakhondfunctie’ van de journalistiek van grote waarde zijn.

Het recht op vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid zijn niet absoluut. Dit betekent dat het mogelijk is inperkingen te maken op deze rechten. Dit moet dan wel in de wet zijn vastgelegd.

Artikel 175 van de Gemeentewet geeft een burgemeester de bevoegdheid een noodbevel in te zetten. Dit mag alleen in uitzonderlijke situaties. Een noodbevel kan worden ingezet wanneer sprake is van oproer, wanordelijkheden of rampen of vrees daartoe. Met de inzet van zo’n noodbevel kunnen mensenrechten worden ingeperkt. In Luttelgeest werd door het noodbevel de persvrijheid ingeperkt. De inperkingen die in een noodbevel worden gemaakt op de persvrijheid moeten noodzakelijk en proportioneel zijn.

De rechter zal zich binnenkort buigen over de vraag of bij het noodbevel in Luttelgeest de inperking van de persvrijheid gerechtvaardigd was.

In de media

29-01-2016 Omroep Flevoland vecht weigering toegang tot informatie-avond azc aan

29-01-2016 Luttelgeest weerde media om druk van asielgesprek te halen

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?