Toegelicht

Leven met een intersekse conditie

7 juli 2014 - Laatste update 22 juni 2020

Wat is er bekend over de leefsituatie van mensen met intersekse en welke problemen ervaren mensen met vormen van intersekse?

 

Wat speelt er?

De politieke aandacht voor mensenrechtenkwesties rond intersekse groeit. De Raad van Europa en de speciale VN-rapporteur vestigde recentelijk de aandacht op de mensenrechtenpositie van mensen met een intersekse conditie. Ook de minister van OCW kondigde aan intersekse te verkennen als mogelijk beleidsveld. Op verzoek van OCW onderzocht het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) wat er bekend is over de leefsituatie van mensen met intersekse en welke problemen mensen met vormen van intersekse ervaren. Het SCP concludeert dat er geen volledig beeld is van ervaren non-acceptatie, discriminatie en belemmeringen in het deelnemen aan de samenleving.

Wat is intersekse?

Af en toe komt het voor dat het niet direct duidelijk is wat het geslacht van een kind is, of dat de geslachtsontwikkeling anders verloopt dan verwacht. Intersekse kan te maken hebben met chromosoomvariaties, de anatomie of de geslachtsklieren. De norm voor ‘man’ is XY-chromosomen, penis, testes, testosteron en een bepaalde lichaamsbouw, terwijl de norm voor ‘vrouw’ uitgaat van XX-chromosomen, vagina, eierstokken en baarmoeder, oestrogeen en een andere lichaamsbouw. Toch worden er meisjes geboren met XY-chromosomen en jongens met XX-chromosomen. Of jongetjes met een vagina en meisjes met een clitoris die zo groot is, dat net zo goed van een kleine penis kan worden gesproken. Sommige mensen worden geopereerd aan de geslachtsorganen of krijgen een hormoonbehandeling. Anderen krijgen nooit te maken met een medische behandeling. Personen met een vorm van intersekse voelen zich bijna altijd man of vrouw. Het is lastig om aan te geven hoe vaak intersekse in Nederland voorkomt. De best mogelijke schatting is dat ongeveer 80.000 mensen een vorm van intersekse hebben.

Uit de SCP-interviews met personen met intersekse blijkt dat velen het lastig vonden om hun conditie te accepteren. Voor alle geïnterviewde personen was het ontvangen van de boodschap over hun conditie ingrijpend. Bij vormen die gevolgen hebben voor de uiterlijke verschijning kan intersekse ook impact hebben op het zelfbeeld als man of vrouw. Voor de meeste geïnterviewde personen is het moeilijk om open te zijn over hun conditie.

Meer informatie over intersekse

Mensenrechten

Zelfbeschikking en lichamelijke integriteit

Lange tijd beperkte de aandacht voor intersekse zich tot de medische hoek. Nu komt er steeds meer aandacht voor het mensenrechtenaspect van kwesties als genitale operaties en onomkeerbare medische behandelingen bij kinderen. Deze medische ingrepen raken aan het recht op zelfbeschikking, lichamelijke integriteit en autonomie. Vooral kinderen zijn een kwetsbare groep, omdat medische behandelingen soms op jonge leeftijd plaatsvinden en hun autonomie en weerbaarheid in het geding kunnen zijn. Men streeft actief naar acceptatie van intersekse, verankering in juridische kaders en bewustwording in de samenleving en medische praktijken.

De Speciale VN-Rapporteur inzake foltering en andere wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing vroeg in zijn rapport speciale aandacht voor de ingrijpende lichamelijke en geestelijke gevolgen van ingrepen in het genitale gebied. Hij riep staten op dergelijke ingrepen niet toe te staan wanneer de betrokkene daarvoor geen toestemming heeft gegeven. Vooral bij pasgeborenen zou men bijzonder terughoudend moeten handelen, vanwege de onomkeerbaarheid van de ingreep en de problemen die daardoor op latere leeftijd kunnen ontstaan.

Discriminatie

Mensen met een intersekse conditie worden beschermd door de Algemene Wet Gelijke Behandeling. Er is sprake van discriminatie op grond van geslacht als een persoon vanwege een intersekse conditie ongelijk wordt behandeld. Dit geldt ook als iemand ongelijk wordt behandeld op grond van een genderidentiteit, die niet volledig binnen de categorie van man of vrouw valt (oordeel 2014-78).

In de media

Datum

Titel artikel Bron
18-06-2014     Leven met intersekse/DSD     SCP
02-06-2014     Stop gedwongen sterilisaties transgenders en mensen met intersekse-conditie     COC

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?