Toegelicht

Levenslang staat op gespannen voet met EVRM

3 december 2015 - Laatste update 8 februari 2016

De rechtbank Assen legde op 24 november 2015 twee keer 30 jaar gevangenisstraf op, terwijl het Openbaar Ministerie levenslang eiste.

Levenslang staat op gespannen voet met EVRM

Wat speelt er?

In 2012 werd een man om het leven gebracht in Dwingelderveld. In 2013 werd een echtpaar vermoord in Exloo. In allebei de gevallen zou geld het motief zijn geweest. De broers R. werden aangehouden en voor de misdrijven vervolgd. Tijdens het proces maakte het Openbaar Ministerie bekend dat zij levenslang eisten.

De rechtbank Assen deed op 24 november 2015 uitspraak in de zaak van de broers R. De broers werden veroordeeld voor moord op het echtpaar en de oudste broer ook voor de doodslag van de man in Dwingelderveld. Afwijkend van de eis van het OM legde de rechtbank geen levenslang op, maar kregen de broers de maximale tijdelijke gevangenisstraf van 30 jaar. De rechtbank Assen meende namelijk dat de levenslange gevangenisstraf zoals die in Nederland wordt uitgevoerd op gespannen voet staat met artikel 3 uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

Wat heeft dat met mensenrechten te maken?

In Nederland is levenslang echt levenslang. Anders dan veel mensen denken komt iemand die een levenslange gevangenisstraf uitzit niet automatisch vrij na een aantal jaren. De enige mogelijkheid om eerder vrij te komen is door gratie te krijgen. De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie is degene die daarover beslist. Tot 1986 werd gratie met enige regelmaat verleend aan levenslanggestraften. Maar in de afgelopen 29 jaar is nog maar één keer gratie verleend. De man die toen gratie kreeg lag op sterven en overleed kort na zijn vrijlating.

In artikel 3 van het EVRM staat het verbod op onmenselijke behandeling of bestraffing. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft bepaald dat een levenslange gevangenisstraf waarbij de gedetineerde geen enkel reëel uitzicht op vrijheid heeft in strijd is met artikel 3 EVRM omdat dit een vorm van onmenselijke bestraffing is. Er moet al op het moment van oplegging van de levenslange gevangenisstraf sprake zijn van een vooruitzicht op mogelijke vrijlating (‘prospect of release’) en van een herzieningsmogelijkheid (‘possibility of review’). Nu het in Nederland in de praktijk eigenlijk nooit meer voorkomt dat een levenslanggestrafte gratie krijgt, zegt de rechtbank dat er nauwelijks perspectief bestaat op verkorting van de straf. Daarom staat de Nederlandse levenslange gevangenisstraf volgens de rechtbank op gespannen voet met art. 3 EVRM.

In de media

24-11-2015 Daders Drentse roofmoord krijgen beiden dertig jaar cel

25-11-2015 Levenslang mag persepectief op vrijlating niet ontnemen

25-11-2015 Rechtbank in Assen verwerpt levenslang

25-11-2015 Dertig jaar cel en bewust geen levenslang

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?