Toegelicht

Nederland veroordeeld voor censureren foto’s

20 januari 2016 - Laatste update 2 mei 2016

Het gerechtshof in Den Haag oordeelde op 29 december 2015 dat het ministerie van Veiligheid en Justitie de vrijheid van meningsuiting schond en daarmee de Grondwet (Gw) en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). (Op 6 april 2016 bevestigde de rechtbank Den Haag dit in de bodemzaak).

Nederland veroordeeld voor censureren foto’s

Wat speelt er?

Een fotograaf diende in 2014 bij het ministerie van Veiligheid en Justitie een verzoek in om in een detentiecentra voor vreemdelingenbewaring te mogen fotograferen ten behoeve van een fotoreportage in Vrij Nederland. De verantwoordelijke Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) weigerde toestemming te geven. De fotograaf vocht deze weigering aan bij de rechter waarop de fotograaf alsnog toestemming kreeg voor het maken van een fotoreportage.

Voorwaarde voor toestemming was wel dat de fotograaf een contract ondertekende waarin staat dat de tekst van het artikel bij de foto’s vooraf wordt gecontroleerd op feitelijke onjuistheden omdat de beelden in de correcte context moeten staan. Ook mag de fotograaf zijn foto’s na publicatie in Vrij Nederland alleen opnieuw publiceren na toestemming en beoordeling van DJI. Het gerechtshof in Den Haag heeft zich gebogen over de vraag of de voorwaarden in het contract in strijd zijn met het recht op vrijheid van meningsuiting (persvrijheid).

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Het recht om in vrijheid een mening te kunnen vormen en deze ook in vrijheid te kunnen uiten, zijn absolute voorwaarden voor een democratische samenleving. Daarbij is een onafhankelijke, diverse en vrije pers een onmisbare voorwaarde. In Nederland geldt dat de overheid geen censuur mag uitoefenen. Dit betekent dat niemand voorafgaand toestemming nodig heeft om in de drukpers gedachten of gevoelens te uiten.

Hierop zijn uitzonderingen mogelijk. Het recht mag door de overheid ingeperkt worden als dit nodig is om de rechten of goede naam van anderen te beschermen of in het belang van de nationale veiligheid of ter bescherming van de openbare orde, de volksgezondheid of de goede zeden. De inperking moet dan bijvoorbeeld wel wettelijk zijn vastgelegd en ook moet de inperking noodzakelijk zijn in een democratische samenleving.

Volgens de rechter was het verbod de foto’s te verspreiden zonder voorafgaande toestemming en beoordeling in strijd met het recht op persvrijheid. Omdat de inbreuk op het recht niet wettelijk was vastgelegd en het ook niet noodzakelijk was in een democratische samenleving volgens de rechter, was er ook geen rechtvaardiging voor de inbreuk.

In de media

30-09-2014 Laat camera's toe in cellen met asielzoekers

29-12-2015 Nederlandse staat schendt grondwet met censuur op fotoserie detentiecentra

29-12-2015 Nederlandse staat veroordeeld voor censureren fotoserie

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?