Toegelicht

Recht op advocaat tijdens politieverhoor

23 december 2015 - Laatste update 8 februari 2016

De Hoge Raad heeft op 22 december bepaald dat aangehouden verdachten in Nederland recht hebben op bijstand van een advocaat tijdens een verhoor door de politie. Tot nu toe hadden volwassenen die verdacht worden van een strafbaar feit alleen het recht om voorafgaand aan een politieverhoor met een advocaat te spreken.

Recht op advocaat tijdens politieverhoor

Wat speelt er?

In Nederland is het niet gebruikelijk dat een advocaat aanwezig is als je als verdachte door de politie verhoord wordt. Wel bepaalde de Hoge Raad in 2009 dat verdachten met een advocaat moeten kunnen overleggen voorafgaand aan verhoor. Latere uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) worden door sommige mensen zo uitgelegd dat die advocaat ook aanwezig moet kunnen zijn bij het verhoor. Maar de Hoge Raad ging daar niet in mee. In april 2014 besliste de hoogste rechter nog dat het recht op bijstand tijdens verhoor nog niet bestond. Wel was er op dat moment al EU-regelgeving die zo’n recht erkent. Maar de Nederlandse regering heeft nog tot eind november 2016 de tijd om die regelgeving om te zetten in Nederlandse wetgeving. Daar spelen organisatorische, beleidsmatige en financiële keuzes in die volgens de Hoge Raad niet door de rechter moeten worden gemaakt, maar door de wetgever.

Nu beslist de Hoge Raad toch anders. Uitspraken van het EHRM geven volgens de Hoge Raad inmiddels aanleiding om de regels over rechtsbijstand aan te scherpen. Bovendien is in de afgelopen anderhalf jaar hard gewerkt aan nieuwe wetgeving, waarin die organisatorische, beleidsmatige en financiële keuzes al wel gemaakt zijn. Daarom gaat de Hoge Raad er voortaan vanuit dat een aangehouden verdachte recht heeft op rechtsbijstand van een advocaat tijdens het politieverhoor. Omdat de opsporingsambtenaren wel even de tijd moeten krijgen om deze uitspraak te lezen en de gevolgen ervan op een rij te zetten, voegt de Hoge Raad toe dat vanaf 1 maart 2016 aan dit recht uitvoering moet worden gegeven in de praktijk.

Wat heeft dat met Mensenrechten te maken?

Iedereen heeft het recht op een eerlijk proces. Dat staat bijvoorbeeld in artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), artikel 14 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) en artikel 47 van het EU-Grondrechtenhandvest. Een eerlijk proces houdt onder andere in dat je bijstand kan krijgen tijdens je proces. Veel mensen weten namelijk niet precies hoe zo’n juridisch proces werkt en waar je op moet letten. Een advocaat wel. Om ervoor te zorgen dat je je goed kunt verdedigen is het dan ook belangrijk dat je al vroeg in het proces met een advocaat kan overleggen. En dat hij of zij op belangrijke momenten aanwezig is, zoals tijdens een politieverhoor.

In de media

22-12-2015 Hoge Raad recht op advocaat bij verhoor moet vervroegd ingevoerd NRC.nl

23-12-2015 Hoge Raad advocaat al vanaf maart bij verhoor NRC.nl

23-08-2015 Recht op advocaat bij verhoor De Telegraaf

23-12-2015 Recht advocaat tijdens verhoor vanaf maart Nu.nl

22-12-2015 Recht op advocaat tijdens verhoor vanaf maart AD.nl

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?