Toegelicht

Rechtspositie slachtoffers mensenrechtenschendingen versterkt door Shell uitspraak

15 januari 2016 - Laatste update 26 januari 2016

Het gerechtshof Den Haag heeft op 18 december 2015 beslist dat Shell in Nederland berecht kan worden voor de gevolgen van olielekkages in Nigeria.

Rechtspositie slachtoffers mensenrechtenschendingen versterkt door Shell uitspraak

Wat speelt er?

Vier Nigeriaanse boeren hebben samen met Milieudefensie bij de Nederlandse rechter schadevergoeding gevorderd voor olielekkages in Nigeria. Zij stellen dat Shell hiervoor aansprakelijk is. Het gaat om olielekkages van 10 jaar geleden waardoor visvijvers en landbouwgronden vervuild geraakt zijn.

De rechtbank Den Haag heeft eerder de meeste vorderingen afgewezen. Volgens de rechtbank kon Shell niet aansprakelijk worden gehouden voor de (gevolg)schade en hoefde Shell dus ook niet de bodem- en watervervuiling ongedaan te maken. Ook hoefde Shell geen voorzieningen te treffen ter voorkoming van nieuwe lekkages en milieuschades. Tegen deze uitspraak hebben de boeren, Milieudefensie en Shell hoger beroep ingesteld.

Het gerechtshof Den Haag heeft op 18 december 2015 geoordeeld dat de moedermaatschappij van Shell voor de Nederlandse rechter gedaagd kan worden voor eventuele nalatigheden van de dochtermaatschappij van Shell die in Nigeria opereerde. Bovendien besliste het hof dat Shell de Nigeriaanse boeren en Milieudefensie inzage moet geven in bepaalde stukken.

Of Shell ook daadwerkelijk aansprakelijk is voor de olielekkages is door de rechter nog niet beantwoord. Hierover wordt door partijen verder geprocedeerd.

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Door de olielekkages kan er sprake zijn van schendingen van mensenrechten van inwoners van Nigeria. Zoals het recht op gezondheid, omdat het water is vervuild en het recht op voedsel omdat er geen vis meer is om te eten. Ook kan het recht op een behoorlijke levensstandaard geschonden zijn, omdat de inwoners uit het vervuilde gebied geen vis meer kunnen vangen en verkopen om in hun levensonderhoud te voorzien. Verder kan het recht op eigendom zijn geschonden, omdat de landbouwgrond en gebieden met meertjes door de olielekkages zijn beschadigd en minder waard zijn geworden.

Staten hebben de verantwoordelijkheid om mensenrechten te respecteren, beschermen en verwezenlijken. Bedrijven spelen hierbij een grote rol. Zij moeten voorkomen dat zij de rechten van mensen schenden en ook moeten zij maatregelen nemen tegen negatieve gevolgen van hun handelen. Daarnaast moeten staten en bedrijven zorgen dat slachtoffers van mensenrechtenschendingen zowel via juridische weg als via niet-juridische weg hun klachten naar voren kunnen brengen.

Het kan voor slachtoffers van mensenrechtenschendingen door bedrijven in het buitenland problematisch zijn om via juridische weg een klacht in te dienen, omdat toegang tot het recht moeilijk of onmogelijk is. Nu door het gerechtshof Den Haag is vastgesteld dat de zaak tegen Shell doorgang kan vinden in het land waar het moederbedrijf is gevestigd (Nederland), vergroot dit de mogelijkheden van slachtoffers om mensenrechtenschendingen door bedrijven aan te kaarten.

Omdat de rechter heeft bepaald dat Shell inzage in bepaalde stukken moet geven wordt ook de toegang tot de rechter bevorderd. Slachtoffers van mensenrechtenschendingen door bedrijven lopen er vaak tegenaan dat zij niet over voldoende informatie beschikken, waardoor het voor hen moeilijker is om betrokkenheid van bedrijven bij mensenrechtenschendingen aan te tonen. Doordat de rechter in deze zaak heeft beslist dat de Nigeriaanse boeren en Milieudefensie inzagerecht hebben, worden zij mogelijk beter in staat gesteld om hun punt bij de rechter te maken.

In de media

18-12-2015 Nederlandse rechter bevoegd in zaak tussen Shell en Nigeriaanse boeren

18-12-2015 Shell voor Nederlandse rechter wegens milieuvervuiling in Nigeria

18-12-2015 Rechter mag oordelen over olielekkages Shell-dochter Nigeria

19-12-2015 Shell hier aansprakelijk voor lekkages in Nigeria

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?