Toegelicht

Staat moet beleid aanpassen over afluisteren advocaten

13 juli 2015 - Laatste update 8 februari 2016

Op 1 juli 2015 heeft de rechter in kort geding geoordeeld dat de Staat binnen zes maanden het beleid over het afluisteren van advocaten door veiligheidsdiensten dient aan te passen.

Staat moet beleid aanpassen over afluisteren advocaten

Wat speelt er?

Advocatenkantoor Prakken d'Oliveira en de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten hadden een kort geding aangespannen tegen de Staat omdat zij vinden dat de veiligheidsdiensten moeten stoppen met het afluisteren van vertrouwelijke gesprekken tussen advocaten en hun cliënten. Het advocatenkantoor staat onder andere verdachten bij die interessant kunnen zijn voor de veiligheidsdiensten, zoals terreurverdachten.

De rechtbank overweegt allereerst dat door het afluisteren van deze gesprekken een inbreuk wordt gemaakt op het verschoningsrecht van advocaten. Advocaten hebben net als dokters en geestelijken een geheimhoudingsplicht en een verschoningsrecht. Verschoningsrecht betekent dat deze beroepsbeoefenaars in een rechtszaak het recht hebben om geen verklaring af te leggen (zich te verschonen). De rechtbank overweegt dat het verschoningsrecht een fundamenteel recht is. Alleen onder strikte waarborgen is een inbreuk op het verschoningsrecht toegestaan.

Onder het huidige beleid hebben de veiligheidsdiensten alleen toestemming van een minister nodig om de communicatie tussen van advocaten en cliënten af te luisteren. Dit is onvoldoende, zo oordeelt de kort gedingrechter. Dit moet gebeuren door een onafhankelijk orgaan en niet door een minister. Ook dient er een onafhankelijke toets plaats te vinden voordat veiligheidsdiensten informatie uit deze gesprekken mogen doorgeven aan het Openbaar Ministerie, stelt de rechter.

Het vonnis luidt dat de Staat het beleid moet aanpassen zodat een onafhankelijk orgaan de bevoegdheid krijgt het afluisteren vooraf te toetsen en eventueel tegen te houden.

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Bij het afluisteren van gesprekken tussen advocaten en cliënten spelen verschillende mensenrechten een rol; het recht op eerbiediging van zijn persoonlijke levenssfeer en het recht op een eerlijk proces. Deze rechten zijn vastgelegd in respectievelijk artikel 8 en artikel 6 van het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens.

Op grond van het recht op een eerlijk proces heeft iedereen recht op een effectieve verdediging en op bijstand door een advocaat. Een goed functionerende, onafhankelijke advocatuur is een essentieel onderdeel van een eerlijk rechtssysteem. Cliënten moeten ervan uit kunnen gaan dat vertrouwelijke gesprekken die zij voeren met hun advocaat nooit tegen hen gebruikt zullen worden.

In de media

Datum

Titel artikel Bron
01-07-2015 AIVD moet stoppen met afluisteren advocaten Volkskrant.nl
01-07-2015 Veiligheidsdiensten moeten afluisteren advocaten staken NRC.nl
01-07-2015 Rechter beperkt ruimte AIVD voor afluisteren advocaten NOS.nl
01-07-2015 AIVD moet stoppen met afluisteren advocaten AD.nl
12-02-2015 'Rechter moet toetsen of inlichtingendienst advocaat mag afluisteren' NU.nl
19-12-2014 AIVD ging te ver in afluisteren advocaten NRC.nl

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?