Toegelicht

Tekortkomingen in onderzoek van Nederland naar dood Irakees

22 december 2014 - Laatste update 22 juni 2020

Nederland heeft de onderzoeksplicht van het recht op leven geschonden. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens constateerde ernstige tekortkomingen in het onderzoek van Nederland naar de dood van Irakees Azhar Sabah Jaloud. Hieronder staat beschreven wat er is gebeurd, hoe het hof tot deze uitspraak is gekomen en wat dit met mensenrechten te maken heeft.

 

Wat speelt er?

In 2004 schoot een Nederlandse militair de Irakees Azhar Sabah Jaloud dood bij een checkpoint in zuidoost-Irak. Nederlandse troepen droegen bij aan de destabilisatiemacht in zuidoost-Irak. Iraakse troepen hadden versterking van Nederlandse militairen ingeroepen bij een checkpoint. Kort na de aankomst van de Nederlandse militairen, naderde een auto met snelheid het checkpoint. De auto raakte een vat op de weg, dat het checkpoint vormde, en reed door. Een Nederlandse militair opende vervolgens het vuur op de auto met de dood van Azhar Sabah Jaloud tot gevolg. Het is niet bekend of een Irakese militair ook op de Irakese jongeman schoot. De Nederlandse officier van justitie zag af van vervolging omdat de Nederlandse militair handelde uit noodweer en omdat een Irakese kogel de doodsoorzaak zou zijn. De vader van Azhar Sabah Jaloud diende een verzoek tot vervolging van de Nederlandse militair in bij de militaire kamer van het hof van Arnhem. Dit hof oordeelde dat het besluit om niet te vervolgen correct was.

Wat oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens?

Het Europees Hof oordeelde in november 2014 dat er tekortkomingen zijn in het onderzoek van Nederland naar de dood van Azhar Sabah Jaloud. Nederland voerde bevel over de eigen manschappen en de Iraakse troepen bij het checkpoint. Zijn dood vond daarom volgens het Europees Hof plaats binnen de Nederlandse rechtsmacht. Het Europese Hof oordeelde dat de tekortkomingen in het onderzoek naar de dood van de Irakees een schending zijn van de onderzoeksplicht van het recht op leven (artikel 2 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens). Het Arnhemse hof had niet getoetst of het gebruikte geweld proportioneel was en documenten ontbraken in het procesdossier. Verder waren er geen maatregelen genomen om ongewenste beïnvloeding van getuigen te voorkomen en de autopsie was inadequaat. Ondanks de moeilijke omstandigheden waarin het Nederlandse leger en onderzoekers opereerden, hadden ze deze tekortkomingen kunnen voorkomen volgens het Europees Hof. Nederland moet de vader 25.000 euro schadevergoeding betalen.

Lees de uitspraak van het Europees Hof

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Het recht op leven behoort tot de meest fundamentele rechten van de mens. Het recht op leven is vastgelegd in diverse verdragen zoals artikel 2 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, artikel 6 van het Internationaal Verdrag inzake Burger en Politieke Rechten en artikel 11 van de Grondwet. Het recht op leven inperken kan alleen als het noodzakelijk is om mensen te verdedigen tegen geweld dat niet door de wet is toegestaan of om volgens de wet iemand te kunnen arresteren of een opstand te onderdrukken.

In de media

Datum

Titel artikel Bron
20-11-2014 Dood Irakees niet goed onderzocht - Staat moet 25.000 euro betalen NRC
20-11-2012 Europese Hof kraakt onderzoek Nederland naar doden Irakees Nu.nl
20-11-2014 Europees Hof kraakt Nederlands onderzoek schietpartij Irak Volkskrant

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?