Toegelicht

Vrij verkeer van werknemers voor Bulgaren en Roemenen

30 december 2013 - Laatste update 26 januari 2016

Vanaf 1 januari 2014 gaan de Nederlandse grenzen open voor Bulgaarse en Roemeense arbeidsmigranten. Wat betekent dit voor hun mensenrechten?

Vrij verkeer van werknemers voor Bulgaren en Roemenen

Wat speelt er?

Mensenrechten gelden voor iedereen in Nederland. Dat betekent ook voor Bulgaarse en Roemeense werknemers waarvoor vanaf 1 januari 2014 de grenzen open zijn. Toch zijn werknemers uit Bulgarije en Roemenië in Nederland niet zeker van hun mensenrechten. Ze hebben bijvoorbeeld te maken met te lage beloningen, te lange werkdagen, onveilige arbeidsomstandigheden en te dure (gedwongen) huisvesting en discriminatie. De Commissie LURA heeft hier in 2011 uitgebreid onderzoek naar gedaan. Ook het College heeft de problematiek bestudeerd en publiceerde in april 2013 zijn rapport ‘Poolse arbeidsmigranten in mensenrechtenperspectief’.

Vermoedelijk zal het aantal Bulgaarse en Roemeense migranten in Nederland vanaf 1 januari 2014 toenemen. Met hoeveel is onduidelijk, maar het Centraal Planbureau heeft een schatting gedaan van 6.000 personen (bron). Vanaf 1 januari 2014 hebben alle Bulgaren en Roemenen het recht op vrij verkeer van werknemers. Dit betekent dat zij in dienst kunnen treden bij een Nederlandse werkgever, zonder dat de werkgever een tewerkstellingsvergunning hoeft aan te vragen. Tot 1 januari 2014 was dat wel het geval. Het UWV verstrekte alleen tewerkstellingsvergunningen als bleek dat voor het uit te voeren werk geen Nederlanders of andere EU-onderdanen beschikbaar zijn.

Met het opheffen van de beperkingen in het recht op vrij verkeer van werknemers, krijgen Bulgaren en Roemenen een zelfde positie op de Nederlandse arbeidsmarkt als andere EU-onderdanen, met uitzondering van de Kroaten. Al sinds 2007 hebben Bulgaren en Roemenen het recht om als zelfstandige in Nederland te werken (vrij verkeer van diensten) en om in Nederland te verblijven (vrij verkeer van personen).

Discussie

Met het opheffen van de beperkingen in het vrije verkeer van Bulgaarse en Roemeense werknemers is er in Nederland discussie ontstaan over de negatieve aspecten van het vrije werknemersverkeer. Belangrijke thema’s in deze discussie zijn oneerlijke concurrentie, verdringing en huisvesting. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft Code Oranje afgekondigd en wil in EU-verband oplossingen vinden voor de negatieve aspecten. Gemeenten zoals Rotterdam en Den Haag zoeken naar oplossingen voor de huisvestingsproblematiek.

Mensenrechten

Uit het rapport ‘Poolse arbeidsmigranten in mensenrechtenperspectief’ blijkt dat de verwezenlijking van mensenrechten voor arbeidsmigranten geen vanzelfsprekendheid is. Onder meer in het geding zijn het verbod van discriminatie (art. 14 EVRM, art. 26 IVBPR), het recht op behoorlijke arbeidsvoorwaarden en –omstandigheden (art. 6 en art. 7 IVESCR) en het recht op een adequate levensstandaard (art. 11 IVESCR).

Daarnaast geldt ook EU-recht. Het recht op vrij verkeer van werknemers is neergelegd in artikel 45 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Ook is er een verordening (nr. 492/2011) van het Europees Parlement en de Europese Raad over het vrije verkeer van werknemers binnen de Unie. Het recht op vrij verkeer van werknemers is geen mensenrecht, maar een EU-recht.

In de media

09-12-2013 Roemenen en Bulgaren: wees welkom, want emigreren is geen hobby Volkskrant
09-12-2013 Rotterdam en Den Haag vrezen overlast Bulgaren en Roemenen NRC
09-12-2013 Asscher: arbeidsmarkt te vroeg open voor Bulgaren en Roemenen Elsevier
17-08-2013 Code Oranje voor vrij werkverkeer binnen de EU Volkskrant

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?