Voor mensen die seksuele intimidatie meemaken is dit een ingrijpende gebeurtenis met veel gevolgen, zowel persoonlijk als op het werk. Het is niet altijd voor iedereen duidelijk welk gedrag grensoverschrijdend is. Op deze pagina vind je meer informatie over wat seksuele intimidatie is en waar je terecht kunt als je het hebt meegemaakt. Ook vind je een poster met informatie voor op je werkplek, een simpele animatievideo en tips voor werkgevers om seksuele intimidatie uit te bannen.
Wat is seksuele intimidatie?
Als iemand seksuele opmerkingen, grapjes, of gebaren maakt of jou ongewenst aanraakt, dan noemen we dat seksuele intimidatie. Seksuele intimidatie betekent gedrag met een seksuele lading waardoor een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende situatie ontstaat. Vrouwen worden twee keer zo vaak getroffen als mannen. Mannen zijn vaker dader dan vrouwen.
Het kan hierbij gaan om:
- Verbaal gedrag: opmerkingen, grapjes, e-mails, Appjes of seksueelgetinte afbeeldingen laten zien
- Non-verbaal gedrag: gebaren of gezichtsuitdrukkingen
- Fysiek gedrag: ongewenst aanraken
Seksuele intimidatie kan bijvoorbeeld gaan om gedrag van:
- Collega’s
- Leidinggevenden
- Klanten, cliënten, patiënten of bezoekers
- Opdrachtgevers, samenwerkingspartners of crew
Waar kun je terecht als je seksuele intimidatie hebt meegemaakt?
Seksuele intimidatie, in welke vorm dan ook, heeft een grote impact. Om te zorgen dat het stopt is het belangrijk om te vertellen wat er is gebeurd. Dit is niet makkelijk, maar je staat er niet alleen voor. Heb jij hulp nodig of zit je met vragen?
Tussen 10:00-16:00 kun je ons bellen via 030 - 888 38 88 of je kunt ons mailen via info@mensenrechten.nl. We denken met je mee over wat je zelf kunt doen.
Ook hier kun je terecht:
- Je huisarts of een psycholoog
- Centrum Seksueel Geweld: bel of chat (anoniem) met een medewerker
- Een vertrouwenspersoon van je werkgever
- Slachtofferhulp: voor emotionele steun of hulp in het strafproces
- Het Juridisch Loket: voor gratis juridisch advies
- Een antidiscriminatiebureau: voor het melden van discriminatie
Ben je op dit moment in gevaar? Bel direct het alarmnummer 112.
Je klacht voorleggen aan het College
Het doen van aangifte van een strafbaar feit is niet de enige juridische route om gevallen van seksuele intimidatie aan te vechten. In de Nederlandse gelijkebehandelingswetgeving wordt seksuele intimidatie als een vorm van discriminatie op grond van geslacht aangemerkt (artikel 1a van de Algemene Wet Gelijke Behandeling). Daarom kun je ook je klacht voorleggen aan het College voor de Rechten van de Mens. Het College kan in zo’n geval een onderzoek instellen naar de situatie, een hoorzitting houden en uiteindelijk een oordeel uitspreken of de organisatie in strijd heeft gehandeld met de gelijkebehandelingswetgeving. Het gaat in deze procedure dus niet om het ‘aanklagen’ van individuele personen, maar om de verantwoordelijkheid van de organisatie of het bedrijf waarbinnen de seksuele intimidatie plaatsvond. Die moet volgens de wet namelijk zorgen voor een veilige werkomgeving.
Waarom?
Voor het vaststellen of sprake is geweest van seksuele intimidatie in de zin van het gelijkebehandelingsrecht gelden niet dezelfde (strenge) bewijsregels als binnen het strafrecht. Daarnaast is de procedure laagdrempelig en kosteloos. Ook sta je met een oordeel van het College sterker in je schoenen als je je zaak wel voorlegt aan de rechter. Er geldt namelijk een motiveringsplicht als de rechter het oordeel van het College naast zich wil leggen en moet dus extra motiveren waarom. Zo'n 85% van de organisaties neemt maatregelen naar aanleiding van een oordeel verboden onderscheid of een aanbeveling van het College.
Hoe?
Kijk voor meer informatie over het maken van een melding of het voorleggen van je klacht op Discriminatieklachten en verzoek tot oordeel of ga direct naar het klachtenformulier. Telefonisch zijn we tussen 10:00-13:00 bereikbaar via 030 - 888 38 888. Melden kan ook anoniem. We registreren je melding, maar niet je naam, of je nu belt of mailt. Anonieme meldingen helpen ons werk als toezichthouder op de mensenrechtensituatie in Nederland.
Seksuele intimidatie op het werk
Sexting, seksueel getinte opmerkingen of handelingen die als ongewenst worden ervaren; dit is seksuele intimidatie dat bij wet verboden is. Ook op het werk. Iedereen heeft recht op een veilige werkplek waar seksuele intimidatie niet voorkomt. De werkgever is volgens de wet verantwoordelijk voor die veilige werkomgeving en moet dus zijn werknemers en de gebruikers van diensten ertegen beschermen.
Seksuele intimidatie op de werkvloer vormt een groot probleem – in de afgelopen 10 jaar heeft 16% van de Nederlandse werknemers hiermee te maken gehad. Uit onderzoek van het College blijkt dat de meeste mensen die seksuele intimidatie meemaken dit niet melden, 37% doet dat wel. Het is niet altijd voor iedereen duidelijk welk gedrag grensoverschrijdend is. Soms zijn mensen bang voor de gevolgen van een melding, bijvoorbeeld voor hun baan. Meer bekendheid geven aan de problematiek kan ervoor zorgen dat mensen zich vrijer voelen om te melden, en daders zich bewust zijn van overschrijdend gedrag.
Poster voor op de werkplek
Het College voor de Rechten van de Mens heeft in samenwerking met werkgevers een poster ontwikkeld voor op de werkvloer. Hierin staat wat seksuele intimidatie is en waar je terecht kunt als je het hebt meegemaakt. Je kunt de poster kosteloos bestellen voor op je werkplek of de poster downloaden om rustig door te lezen en te delen met je collega’s.
Of stuur een mail naar communicatie@mensenrechten.nl. Vermeld hierbij het aantal posters dat je wil bestellen en het afleveradres. Wij sturen de poster naar je op.
English: Everyone has the right to a safe workplace. Download this poster Sexual harrassment at work. It provides information about sexual harassment at work and what to do when it happens to you. Download or order the English or Dutch version for your workplace. Send an e-mail to communicatie@mensenrechten.nl and let us know how many posters you would like to order and add the delivery address.
Tips voor werkgevers en HR-professionals
Werkgevers en HR-professionals weten lang niet altijd hoe ze moeten omgaan met seksuele intimidatie op de werkvloer, zo blijkt uit onderzoek én de praktijk. Ook na de grote aandacht voor seksuele intimidatie in de media is er op de werkvloer nog weinig veranderd. Het College voor de Rechten van de Mens maakte daarom een tipsheet voor werkgevers en HR-professionals met adviezen om seksuele intimidatie op het werk te voorkomen en klachten zorgvuldig af te handelen.
Download de tipsheet Seksuele intimidatie op het werk: Hoe ga je hier als werkgever mee om?
Wat kun je doen tegen seksuele intimidatie op het werk?
Wat kun je doen tegen seksuele intimidatie op het werk?
Als iemand op je werk seksuele opmerkingen..
...grapjes of gebaren maakt...
...of jou ongewenst aanraakt...
...noemen we dat seksuele intimidatie.
Dit is niet acceptabel.
Het is zelfs verboden.
Gelukkig kan jij er iets aan doen.
Het allerbelangrijkste is dat je het meldt.
Dit kan bijvoorbeeld bij je leidinggevende...
...bij personeelszaken...
...of bij je bedrijfsarts.
Je werkgever moet er namelijk voor zorgen jij je veilig voelt op je werk.
Heb je hulp nodig bij het melden?
Ga dan naar personeelszaken voor advies.
In sommige bedrijven is hiervoor ook een vertrouwenspersoon die jou kan helpen.
Als je persoonlijk in de knoop zit door de seksuele intimidatie, bespreek het dan met je huisarts of met Slachtofferhulp.
Ook buiten je bedrijf zijn er veel organisaties en mensen die je kunnen helpen.
Kijk op www.mensenrechten.nl/seksuele-intimidatie voor alle links en informatie.
Verdrag tegen geweld en intimidatie op het werk (ILO-VERDRAG 190)
De Internationale Arbeidsorganisatie heeft in 2019 een verdrag aangenomen om geweld en intimidatie op het werk uit te bannen. Dit verdrag gaat over (het dreigen met) onaanvaardbare gedragingen of praktijken die kunnen leiden tot fysieke, psychologische, seksuele of economische schade.
Nederland heeft vóór het verdrag gestemd, maar heeft het verdrag nog niet bekrachtigd. Eerst wil de regering onderzoeken of het wenselijk is om het verdrag te ratificeren, en of er wetswijzigingen nodig zijn. Het College vindt dat Nederland dit verdrag moet goedkeuren, omdat implementatie zal leiden tot een betere rechtsbescherming van werknemers in het algemeen en vrouwelijke werknemers in het bijzonder. Het zijn namelijk vooral vrouwen die te maken krijgen met seksuele intimidatie op het werk. Met dit verdrag wordt hun positie verbeterd.
In verschillende Nederlandse wetten staat dat (seksuele) intimidatie verboden is.
Toch zou het goed zijn als Nederland het verdrag bekrachtigt en het gaat uitvoeren. De reikwijdte van het verdrag is namelijk breder dan de huidige wetgeving in Nederland. In het verdrag krijgen bijvoorbeeld werknemers in de informele economie, zoals huishoudelijk werkers, recht op bescherming. Maar ook zzp-ers vallen eronder. Bovendien is het verdrag niet alleen van toepassing op de werkplek zelf, maar ook andere plekken die werk gerelateerd zijn. Verder erkent het verdrag dat geweld in de privésfeer impact heeft op de werkvloer en dat werkgevers hun werknemers daarin kunnen bijstaan. Daar is nu nog weinig aandacht voor in Nederland.
Goedkeuring van het verdrag zal helpen om de bestaande nationale en internationale normen over geweld en (seksuele) intimidatie op het werk te verduidelijken. Het verdrag is een mooie aanvulling op wat al in de Nederlands wetgeving over (seksuele) intimidatie is vastgelegd. Verder verplicht het verdrag de overheid om meer tegen geweld en (seksuele) intimidatie op het werk te doen dan nu het geval is. Tenuitvoerlegging van het verdrag betekent dat de overheid op een meer systematische wijze met deze onderwerpen aan de slag moet. Tot slot brengt het verdrag de verplichting met zich mee om te zorgen voor opleidingsprogramma’s die ambtenaren, werkgevers(organisaties) en werknemers(organisaties) kunnen helpen bij het voorkomen en aanpakken van intimidatie en geweld op het werk. En om aandacht te besteden aan bewustwording. Dit is essentieel om geweld en (seksuele) intimidatie aan te pakken.
In het verdrag staat dat geweld en intimidatie op het werk een bedreiging vormen voor gelijke kansen. En dat dit belemmerend kan zijn voor toegang tot de arbeid en promotiekansen, in het bijzonder voor vrouwen. In het verdrag is aandacht voor bescherming, preventie, handhaving en hoe slachtoffers hun recht kunnen halen.
Het verdrag beschermt werknemers en andere personen in werksituaties. Het is van toepassing in de private en openbare sector en betreft zowel de formele werksetting als een informele werksetting. Bij dat laatste kan het bijvoorbeeld gaan om schoonmakers aan huis of au pairs. Het verdrag is van toepassing op geweld en intimidatie tijdens, in verband met of als gevolg van werk. Het geldt:
- Op de werkplek, waaronder openbare en private ruimten die een werkplek vormen
- Op plaatsen waar de werknemer wordt betaald, een rustpauze of een maaltijd neemt of gebruik maakt van sanitaire, was- en kleedruimten
- Tijdens werk gerelateerde trips, reizen, opleidingen, evenementen of sociale activiteiten
- Op werk gerelateerde communicatie (ook digitaal)
- Tijdens het woon-werkverkeer
Verdragsstaten moeten een genderbewuste aanpak vastleggen voor de preventie en uitbanning van geweld en intimidatie. Daarbij moet rekening worden gehouden met geweld en intimidatie waar derden bij betrokken zijn. Het kan hierbij gaan om cliënten, klanten, dienstverleners, patiënten en het publiek. Verdragsstaten moeten middelen en hulp bieden om geweld en intimidatie in de informele economie te voorkomen en aan te pakken.
Het verdrag verplicht de overheid te zorgen voor:
- Een wettelijk verbod op geweld en intimidatie
- Het strafbaar stellen van ernstige vormen van geweld en intimidatie in werksituaties
- Beleid om geweld en intimidatie aan te pakken
- Klacht- en onderzoeksprocedures op de werkplek
- Klachten- en geschilleninstanties op en buiten de werkplek
- Bescherming van klagers en slachtoffers tegen vergeldingsacties
- Sancties in geval van geweld en intimidatie
- De bevoegdheid bij (arbeids)inspecties om geweld en intimidatie aan te pakken
Het verdrag verplicht de overheid om de gevolgen van huiselijk geweld voor werk te erkennen en de gevolgen ervan voor het werk te beperken. Passende maatregelen kunnen zijn: verlof voor slachtoffers van huiselijk geweld, flexibele arbeidsregelingen en bescherming voor slachtoffers, tijdelijke bescherming tegen ontslag, een verwijzingssysteem naar initiatieven van de overheid om huiselijk geweld te bestrijden en bewustmaking van de gevolgen van huiselijk geweld.
Het verdrag verplicht de overheid zich in te spannen om statistieken over geweld en intimidatie te verzamelen en te publiceren. Verder moet de overheid zorgen voor:
- Programma’s om geweld en intimidatie aan te pakken
- Richtsnoeren en opleidingsprogramma’s voor overheidsambtenaren
- Modelgedragscodes en risicobeoordelingsinstrumenten
- Bewustmakings- en publiekscampagnes
- Genderspecifieke leerplannen en voorlichtingsmateriaal voor onderwijs en beroepsopleidingen
- Materiaal voor medewerkers in de media over geweld en intimidatie
Als Nederland het verdrag goedkeurt, zal de Internationale Arbeidsorganisatie toezicht houden op naleving van het verdrag. Nederland zal dan elke drie of vijf jaar aan de Internationale Arbeidsorganisatie moeten rapporteren over de implementatie van het verdrag. Ook kunnen vakbonden zich tot de Internationale Arbeidsorganisatie wenden als er meningsverschillen zijn over de toepassing van het verdrag.