Toegelicht

Gepubliceerd 11 juli 2013, 12:20 en laatst aangepast 26 januari 2016, 15:14

Vaccineren: gezondheid versus religie

Vaccineren gezondheid versus religie

Sinds eind mei 2013 is er een mazelenepidemie uitgebroken in een aantal gemeenten met een lage vaccinatiegraad.

Wat speelt er?

Sinds eind mei 2013 is er een mazelenepidemie uitgebroken in een aantal gemeenten met een lage vaccinatiegraad (brief minister van Volksgezondheid d.d. 24 juni 2013). Deze gemeenten liggen in de zogenoemde Bijbelgordel, die zich ongeveer uitstrekt van Borsele tot aan Staphorst. Verhoogd risico is er voor elk kind dat het mazelenvaccin niet heeft gehad. Het gaat dan niet alleen om kinderen van reformatorische gezindte, maar ook om kinderen van antroposofische ouders die geloven in het zelfhelend karakter van het lichaam of om kinderen waarvan de ouders vergeten zijn het vaccin te halen. De kans dat gevaccineerden de ziekte oplopen is erg klein, maar niet nul. Van de mensen die eenmaal zijn gevaccineerd, is 95% beschermd tegen de ziekte. Van de mensen die twee maal zijn gevaccineerd is 99% beschermd tegen de ziekte (website RIVM).

 

Gevolgen

De mazelen zijn geen onschuldige ziekte; in vijf tot tien procent van de gevallen treden complicaties op en is hersenvliesontsteking, oor- en/of longonsteking het gevolg. Bij hoge uitzondering leidt het tot overlijden (een op de duizend) (R. Coutinho in NRC Handelsblad 6/7 juli 2013). Inmiddels is een aantal kinderen met mazelen opgenomen in het ziekenhuis. De betreffende kinderen hebben een longontsteking of hersenvliesontsteking opgelopen.

 

Mensenrechten

In Nederland is vaccinatie niet verplicht en is het aan ouders om te bepalen of ze hun kinderen laten vaccineren tegen ziekten zoals de mazelen. De meeste ouders doen dit ook: in Nederland is 95% van de kinderen gevaccineerd (website RIVM). Sommige ouders kiezen er vanwege religieuze of levensbeschouwelijke redenen voor om hun kinderen niet te laten vaccineren, in lijn met hun vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Als zij dit zouden doen of als vaccinatie verplicht zou zijn, dan komen zij in gewetensnood. Niet vaccineren staat echter op gespannen voet met het recht op gezondheid van het kind.

 

Recht op gezondheid

Het recht op gezondheid is een fundamenteel mensenrecht dat is vastgelegd in artikel 11 en 13 van het Europees Sociaal Handvest, artikel 3 van het Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde en artikel 12 van het Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (IVESCR). In Algemene Aanbeveling No. 14 bij artikel 12 van het IVESCR wordt het recht op gezondheid gedefinieerd als het recht van ieder mens op de hoogst mogelijke standaard van gezondheidsbevordering om een leven in waardigheid te kunnen leven. Het verplicht de overheid onder meer ertoe om preventieve maatregelen te nemen en bestaande ziekten te controleren. In artikel 24 van het Internationaal Verdrag inzake de rechten van het kindis het recht op de best mogelijke gezondheid en gezondheidsvoorzieningen vastgelegd, maar dan specifiek toegespitst op kinderen.

 

 

Godsdienstvrijheid

Niet alleen het recht op gezondheid is terug te vinden in internationale mensenrechtenverdragen. Datzelfde geldt voor het recht op vrijheid van godsdienst of levensovertuiging. Dit fundamentele mensenrecht is opgenomen in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens (artikel 9 EVRM). Ook in artikel 18 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechtenis het recht terug te vinden. Staten worden daarbij verplicht om de vrijheid van ouders of wettige voogden te eerbiedigen om hun kinderen op te voeden in overeenstemming met de waarden van hun religie. Artikel 14 van het Kinderrechtenverdrag legt de vrijheid van gedachte, geweten en godsdienst van het kind vast waarbij eveneens vermeld wordt dat de opvoeding door ouders op dat vlak gerespecteerd dient te worden.

 

Echter, de vrijheid om de godsdienst te belijden mag niet worden beperkt, tenzij dit door de wet is voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk is voor onder andere de bescherming van de gezondheid en rechten en vrijheden van anderen.

Met de uitbraak van de mazelen is tevens de discussie opgelaaid over het conflict tussen fundamentele mensenrechten die hier in het geding zijn, tussen vrijheid van religie enerzijds en het recht op gezondheid anderzijds. In hoeverre mogen ouders beperkt worden in hun recht op vrijheid van religie om het recht op gezondheid van hun kind te realiseren? En, in hoeverre mag de verwezenlijking van het recht op gezondheid van het kind beperkt worden om het recht op godsdienstvrijheid van de ouders te waarborgen?

Eerder heeft de kinderrechter uitspraak gedaan over medisch ingrijpen bij zieke kinderen van ouders, die om religieuze redenen medische behandeling weigerden. Van groot belang voor deze beslissing is de gezondssituatie van de kinderen. Is hun gezondheid zodanig in gevaar dat hun recht op gezondheid vóór de godsdienstvrijheid van de ouders gaat?

In de media

 Datum       

 Titel artikel                                                                                                                                                               Bron           
05-07-2013 'Stiekeme' inenting tegen mazelen in de Bible Belt.                                                                                       Volkskrant 
05-07-2013 Mazelen-patiënt in het ziekenhuis.                                                                                                                  NOS
04-07-2013 Mazelen is absoluut geen onschuldige kinderziekte.                                                                                       Trouw
03-07-2013 Gevaccineerden hebben baat bij uitbraak mazelen.                                                                   Reformatorisch Dagblad
03-07-2013 Ouderen die weigeren hun kinderen te laten vaccineren, zijn geen gevaar voor de volksgezondheid.           Volkskrant 
29-06-2013 RIVM: Verplichting inenting mazelen zinloos.                                                                                                  NRC
29-06-2013 Biblebelt mijden om mazelen? Onzin.                                                                                         Reformatorisch Dagblad
28-06-2013 Aantal mensen met mazelen naar 161 gestegen.                                                                                         De Telegraaf

Tags

Trefwoord: