Toegelicht

Overgewicht en mensenrechten. Hoe zit dat?

30 maart 2016 - Laatste update 22 juni 2020

Op 14 maart 2016 berichtte de Volkskrant dat overgewicht een algemeen probleem is onder kinderen, maar onder Turkse kinderen nog veel meer.

 

Wat speelt er?

In het krantenartikel wordt verslag gedaan van een studie waaruit blijkt dat een op de zeven Nederlandse kinderen last van overgewicht heeft. Onder kinderen van Turkse komaf is dat een op de drie, dus meer dan twee keer zoveel. Volgens het artikel is overgewicht cultuurgebonden.

Overgewicht is een belangrijk volksgezondheidsprobleem. Het verhoogt de kans op hart- en vaatziekten, gewrichtsklachten (artrose), diabetes (suikerziekte), verhoogd cholesterol, hoge bloeddruk en bepaalde soorten kanker, zoals borstkanker, nierkanker, baarmoederkanker, dikkedarmkanker en slokdarmkanker. Ook hebben mensen met overgewicht vaak klachten zoals kortademigheid, overmatig transpireren en vermoeid. Hun levensverwachting is aanzienlijk lager. Kinderen met overgewicht zijn vaker ook op latere leeftijd te zwaar.

Wat heeft dit met mensenrechten te maken?

Deze kwestie heeft meer met mensenrechten te maken dan op het eerste gezicht misschien lijkt. Aan de ene kant is er het recht op gezondheid en aan de andere kant mag iedereen leven volgens zijn cultuur.

Recht op gezondheid

Het recht op gezondheid is vastgelegd in de belangrijkste internationale mensenrechtenverdragen alsook in de Grondwet. Zo garandeert artikel 12 Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten het recht op ‘het hoogst bereikbare niveau van lichamelijke en geestelijke gezondheid’. Artikel 11 Europees Sociaal Handvest en artikel 22, eerste lid, van de Grondwet kennen vergelijkbare bepalingen.

Het recht op gezondheid brengt mee dat de overheid zich tot het uiterste moet inspannen om (ernstig) overgewicht en de daaraan gekoppelde gezondheidsproblemen te voorkomen. Groepen die meer risico lopen verdienen daarbij extra aandacht. Daarbij kan de overheid aanlopen tegen de Turkse eetcultuur. Hoe moet zij daarmee omgaan?

Leven volgens de eigen cultuur

Dat iemand zijn of haar leven mag inrichten naar eigen culturele maatstaven volgt uit artikel 8 Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens (recht op privacy, familie- en gezinsleven). Maar de overheid mag hieraan beperkingen stellen, als dit noodzakelijk is voor de bescherming van de gezondheid. Wel moeten daarbij de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit in acht worden genomen. Meer voorlichting is het meest voor de hand liggende instrument. Niet op een stigmatiserende of beschuldigende manier natuurlijk. Maar wel om mensen bewust te maken van de keerzijde van het vele eten.

Wat schrijven de media hierover?

19-03-2016 Een Turks kind ontzeg je niets

13-03-2016 In Turkije zijn dikke kinderen gezond

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?