Toegelicht

Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

2 juli 2013 - Laatste update 26 januari 2016

Wat speelt er?200.000 tot 230.000 mensen per jaar hebben te maken met ernstig of herhaald huiselijk geweld, aldus de website van de Rijksoverheid. Als het gaat om kindermishandeling, dan treft dit jaarlijks ongeveer 118.000 kinderen zo staat in de Tweede Nationale Prevalentiestudie Mishandeling van kinderen en jeugdigen, 2011 te lezen.

Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Vanaf 1 juli 2013 zijn organisaties en zelfstandigen in de gezondheidszorg, onderwijs kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie verplicht een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te gebruiken. Doel van de meldcode is dat professionals sneller handelen bij vermoedens van geweld binnen afhankelijkheidsrelaties in de familiaire sfeer.

De meldcode bestaat onder meer uit een stappenplan dat minimaal uit de volgende stappen moet bestaan:

  1. Het in kaart brengen van de signalen;
  2. Het (anoniem) raadplegen van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK), Steunpunt Huiselijk Geweld (SHG) of een letselduiding-deskundige;
  3. Het in gesprek gaan met de cliënt;
  4. Het wegen van het (vermoeden van) geweld of mishandeling;
  5. Het maken van een beslissing over een melding bij het AMK of het SHG en het organiseren van hulp.

De verdeling van verantwoordelijkheden binnen een organisatie vormt een ander element binnen de meldcode, evenals de specifieke aandacht voor (1) bijzondere vormen van geweld zoals eergerelateerd geweld of ouderenmishandeling), (2) een mogelijke melding aan de verwijsindex risicojongeren om andere hulpverleners te informeren over de risico’s voor het kind en (3) het toepassen van een zogenoemde kindcheck, in geval het kind van een cliënt mogelijk niet veilig is.

Vanaf 1 juli 2013 zijn organisaties en zelfstandigen in de gezondheidszorg, onderwijs kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie verplicht een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling te gebruiken.

De meldcode heeft specifieke aandacht voor de voor de vertrouwelijkheid van de gegevens waarover professionals beschikken. Het beroepsgeheim blijft onverminderd van kracht, al geeft de Wet Verplichte Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling professionals het recht om – ook zonder toestemming van de cliënt – een melding te maken bij het AMK of het SHG. Deze melding is in principe nooit anoniem en de gegevens van de melder worden ook verstrekt aan degene op wie de melding betrekking heeft. Tenzij dit een bedreiging vormt voor de professional, het (vermoedelijke) slachtoffer of de dader, of indien dit kan leiden tot een vertrouwensbreuk tussen de professional en zijn cliënt. In die gevallen wordt de identiteit van de melder niet prijs gegeven.

Bij niet-professionals die (vermoedens van) huiselijk geweld en kindermishandeling melden bij het AMK of het SHG maken gelden andere regels. Hun identiteit wordt niet kenbaar gemaakt aan degene op wie de melding betrekking heeft, tenzij hier toestemming voor is gegeven.

Voor meer informatie, zie ook de factsheet van het ministerie van VWS of op meldcode.nl.

Mensenrechten

Zowel in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens als in het EU-Handvest van de Grondrechten is bepaald dat niemand – en dus ook niet een kind - mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen (artikel 3 EVRM, art 4 Handvest).

Specifiek ten aanzien van kinderen, is het recht op bescherming tegen alle vormen van kindermishandeling, binnen en buiten het gezin, neer gelegd in artikel 19 en 34 van het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Verdere uitwerking hiervan is door het Kinderrechtencomité uitgewerkt in Algemene Aanbeveling No. 13 (2011). Nadere bepalingen over seksuele mishandeling van kinderen zijn opgenomen in het Raad van Europa Verdrag inzake de bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en seksueel misbruik.

Voor geweld tegen vrouwen en meisjes is het Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (CEDAW) van groot belang, ook al ontbreekt in dit verdrag een specifieke bepaling over de bescherming van lichamelijke integriteit. Het CEDAW-Comité heeft baanbrekend werk verricht om geweld tegen vrouwen als mensenrechtenkwestie op de agenda te zetten en de verplichtingen voor staten te concretiseren: in de VN-Verklaring Geweld tegen Vrouwen (1993), de Algemene Aanbeveling No. 19 en de slotcommentaren. Momenteel werkt Nederland aan de voorbereiding van de ratificatie van het Raad van Europa Verdrag over de preventie en bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld.

Nederland heeft een aantal aanbevelingen van VN-comites ontvangen over het voorkomen en bestrijden van geweld, en de opvang van en bijstand voor slachtoffers. Zie www.mensenrechtenkwesties.nl

In de media:

Datum

Titel artikel Bron
21-06-2013Grote steden willen andere aanpak huiselijk geweld. Trouw
20-06-2013Een op de drie vrouwen slachtoffer van geweld. Metro
13-06-2013Iets meer meldingen ouderenmishandeling. Metro
07-06-2013Mobiele teams tegen kindermishandeling. Trouw
2013Campagne Voor een veilig thuis Vooreenveiligthuis.nl

Wil je iets kwijt over dit onderwerp?