Initiatiefwetsvoorstel tegen hatecrimes: maak duidelijker wanneer sprake is van een discriminerend motief

26 augustus 2020 - Laatste update 26 augustus 2020

Het College ziet de meerwaarde van het initiatiefwetsvoorstel van Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) en Gert-Jan Segers (ChristenUnie) om de maximale straf voor misdrijven met een discriminerend motief te verhogen. Hiermee zou Nederland meer rechtsbescherming bieden aan slachtoffers van dergelijke misdrijven en nog beter voldoen aan de eisen van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Wel vraagt het College de initiatiefnemers om duidelijker aan te geven wanneer precies sprake kan zijn van een discriminerend oogmerk.

Discriminatie tast de menselijke waardigheid aan

Discriminatie is een omvangrijk en hardnekkig probleem dat de menselijke waardigheid aantast. In zijn Jaarlijkse Rapportage Veilig jezelf zijn in het openbaar heeft het College laten zien dat discriminerend gedrag in de openbare ruimte structureel voorkomt en ernstige gevolgen heeft voor individuen, groepen en de Nederlandse samenleving. Mensen voelen zich na een discriminerend incident vernederd, angstig en onveilig. Twee derde van de mensen met een discriminatie-ervaring op straat, online of in het openbaar vervoer vertoont aanpassings- en mijdingsgedrag. Denk aan vrouwen die ’s avonds niet alleen over straat durven te gaan, aan homostellen die niet langer hand in hand durven te lopen en aan mensen met een donkere huidskleur of niet-Westers uiterlijk die zich online niet meer durven uit te spreken.

Discriminatie wordt vaak niet geregistreerd

Onderzoek laat zien dat het discriminatieaspect bij een strafbaar feit tijdens het strafproces meestal uit beeld verdwijnt. Uit het onderzoek Discriminatieaspect als strafverzwarende omstandigheid van het WODC blijkt dat het al vaak misgaat bij de aangifte. Discriminatie wordt door de politie vaak niet geregistreerd en komt daardoor niet bij het Openbaar Ministerie terecht. Dit merkt het College ook op in zijn Jaarlijkse Rapportage. Uit de discriminatiecijfers van het Openbaar Ministerie blijkt verder dat in 2019 in slechts 47 zaken met een discriminatieaspect veroordelingen zijn geweest.

Waarom is het belangrijk om hatecrimes zwaarder te straffen? 

Het College vindt het belangrijk dat de overheid door delicten met een discriminerend motief zwaarder te bestraffen, het signaal afgeeft dat we het als maatschappij zwaar opnemen als je iemand bedreigt of aanvalt, omdat diegene homo, jood, moslim of zwart is. Niet alleen biedt dit meer rechtsbescherming aan slachtoffers van hatecrimes, maar het opnemen van het discriminatieaspect als een strafverzwarende omstandigheid in de wet heeft ook drie andere belangrijke voordelen. Het kan eraan bijdragen dat (a) de politie een discriminerend motief expliciet in de aangifte verwerkt, (b) de officier van justitie zich bij zijn strafeis er meer rekening mee houdt en (c) de afweging die door de rechter bij de strafoplegging is gemaakt, beter zichtbaar wordt. Door discriminatie als aparte strafverzwaring in de wet op te nemen, wordt de rechter gedwongen om zich te buigen over dit aspect.

Maak duidelijker wanneer sprake kan zijn van een discriminerend oogmerk

Het College adviseert de initiatiefnemers om in de toelichting op het wetsvoorstel duidelijker aan te geven onder welke voorwaarden sprake kan zijn van een discriminerend motief en strafverhoging. Dit kan door te verduidelijken dat:

  • het voldoende voor de bewijslast is als een verdachte het slachtoffer heeft gekozen op basis van een discriminatiegrond.
  • een strafverzwaring ook optreedt als het geweld of ander delict maar ten dele gemotiveerd was door discriminatoire motieven.
  • een strafverzwaring ook optreedt bij discriminatie door perceptie en discriminatie door associatie/affiliatie.

Zelf discriminatie melden?

Heb je zelf het idee dat je te maken met discriminatie of een andere mogelijke schending van mensenrechten? Laat het ons direct weten. Meld jouw ervaring of vraag een oordeel aan over jouw discriminatieklacht. Met vragen kun je ons op werkdagen bellen tussen 10.00 uur en 16.00 uur op (030) 888 38 88.

Meer informatie: