Dossier

Gendergelijkheid

Vrouwen en mannen in hebben in Nederland dezelfde rechten, maar hun positie is vaak niet gelijk. Op veel gebieden is sprake van een achterstand van vrouwen. Vrouwen nemen minder deel aan de arbeidsmarkt en de beloning van werk is niet gelijk. Ook de verdeling van zorgtaken is nog niet in balans. Meer vrouwen dan mannen worden in Nederland door hun partner mishandeld. Dat we allemaal vooroordelen hebben over wat mannelijk en vrouwelijk is en wie wat voor rol heeft in de maatschappij draagt daaraan bij. Het College besteedt hier in zijn strategisch plan 2020-2023 extra aandacht aan.

Gender verwijst naar de eigenschappen, gedragingen en rolpatronen die een maatschappij voor elk geslacht heeft bepaald. Onder gendergelijkheid verstaan we de gelijkstelling en gelijke behandeling van mensen met een verschillend geslacht, gender of seksuele geaardheid in het maatschappelijk verkeer en voor de wet. Gendergelijkheid betreft onder meer gelijkheid van man en vrouw in het maatschappelijk verkeer, geen discriminatie naar geslacht, geen discriminatie naar genderpresentatie.

Arbeidsparticipatie: ongeveer helft van vrouwen financieel afhankelijk

De meerderheid van vrouwen doet betaald werk. In 2018 werkte volgens het CBS 63,2 procent van de vrouwen in een betaalde baan. Van de mannen werkte 72,5 procent betaald. Vrouwen werken veel vaker parttime dan mannen. Ongeveer de helft van alle vrouwen is, soms ook wanneer zij werken, financieel afhankelijk. Dat is ook niet zo vreemd, aangezien de zorgtaken in de praktijk vaak ongelijk verdeeld zijn.

Seksuele intimidatie door klanten, collega’s of leidinggevenden

In Nederland ervaart volgens de FNV ongeveer vijf procent van de werknemers ongewenste seksuele aandacht van klanten en ongeveer twee procent ongewenste seksuele aandacht van collega’s of leidinggevenden. Vrouwen zijn vaker slachtoffer dan mannen.

Seksuele intimidatie op het gebied van werk is elke vorm van seksuele toenadering, verzoeken om seksuele gunsten of ander seksueel getint verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag in de werkomgeving, die als ongewenst worden ervaren.

Seksuele intimidatie is verboden. Werkgevers moeten hun werknemers er tegen beschermen. Hoe dat moet is onder andere op het Arboportaal te vinden.Veel vrouwen vinden het lastig seksuele intimidatie te melden. Het is niet altijd voor iedereen duidelijk welk gedrag grensoverschrijdend is. Ook kan het lastig zijn om een melding te doen als iemand je baas is. En soms zijn vrouwen bang voor de gevolgen van een melding voor hun baan.

Seksuele intimidatie is volgens de wet ook een vorm van arbeidsdiscriminatie. Vermoed je dat je bent gediscrimineerd? Dan kun je contact opnemen met het College. We luisteren naar je en denken mee over wat je zelf kunt doen en wat het College voor je kan doen. Soms verwijzen we bijvoorbeeld iemand door naar een organisatie die verder kan helpen. 

97.000 vrouwen slachtoffer van structureel geweld door partner afgelopen 5 jaar

Geweld tegen vrouwen komt ook op straat of in het uitgaansleven voor, maar het meeste geweld komt van de (ex-) partners van vrouwen. Recent onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) laat zien dat in de afgelopen vijf jaar circa 747.000 mensen van 18 jaar of ouder fysiek en/of seksueel geweld in de privésfeer hebben meegemaakt. In meer dan de helft van de gevallen gaat het om geweld door een partner of ex-partner. Het merendeel van de slachtoffers van dit geweld is vrouw: ongeveer 97.000 vrouwen tegenover ongeveer 27.000 mannen.

Op basis van internationale verdragen moet de Nederlandse overheid geweld tegen vrouwen aanpakken. Dat staat zowel in het Verdrag van Istanbul als in het VN Vrouwenverdrag.

Welke mensenrechten zijn van belang?

Genderongelijkheid is een vorm van discriminatie. Genderongelijkheid kan vrouwen belemmeren zich te ontplooien en volledig deel te nemen aan de samenleving. Daarom is het een mensenrechtenkwestie.

Het verschil in arbeidsparticipatie tussen vrouwen en mannen en de beperkte economische zelfstandigheid die hiermee verband houdt, heeft niet alleen betrekking op het recht op gelijke behandeling, maar ook op het recht op een adequate levensstandaard. Vrouwen die financieel afhankelijk zijn van hun partner kunnen worden beperkt in hun mogelijkheden om in vrijheid deel te nemen aan de samenleving.

Geweld tegen vrouwen, is een ernstige inbreuk op het recht op lichamelijke en/of geestelijke integriteit. Geweld tegen vrouwen omvat fysiek, seksueel, psychologisch en economisch geweld. Het gaat om geweld dat vrouwen treft omdat zij vrouw zijn. Structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen speelt een rol bij het geweld. Tegelijkertijd houdt geweld ook structurele ongelijkheid in stand.

Is extra aandacht wel nodig?

Ja, die aandacht is nodig. Nederland heeft gendergelijkheid al op veel manieren geregeld: in wetten is discriminatie verboden, partnergeweld wordt aangepakt, arbeidsparticipatie van vrouwen wordt (al dan niet in deeltijd) normaal gevonden. Maar in discussies in politieke fora en de media, bijvoorbeeld in de context van #MeToo, constateert het College dat er ook in Nederland sprake is van een ‘gender backlash’: de gelijkheid van mannen en vrouwen wordt vaker en openlijker betwijfeld of bekritiseerd.

Volgens het Global Gender Gap Report, dat ieder jaar wordt uitgebracht door het World Economic Forum, is Nederland in 2019 naar plaats 38 (van de 153) gezakt in de ranking van gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Dit is elf plaatsen lager dan 2018. Hierin wordt onder andere meegenomen dat Nederland nog nooit een vrouwelijke premier heeft gehad en relatief weinig vrouwelijke Kamerleden heeft.

Mannen zijn toch ook slachtoffer?

De ongelijke verdeling van betaalde arbeid en zorgtaken hindert ook mannen in hun ontplooiing. Hun vaderschap wordt bijvoorbeeld nog steeds vaak minder serieus genomen. Ook zijn mannen slachtoffer van huiselijk geweld, kunnen zij financieel afhankelijk zijn en krijgen zij te maken met seksuele intimidatie door klanten, collega’s en leidinggevenden. Toch hebben volgens het meest recente rapport van het Wetenschappelijk Onderzoeks en Documentatie Centrum (WODC) vrouwen veel meer en ernstiger last van partnergeweld. Vrouwen nemen minder deel aan betaalde arbeid. Ook wanneer vrouwen betaald werken zijn ze veel vaker dan mannen niet economisch zelfstandig. Volgens het SCP is het gemiddelde persoonlijk inkomen van alle vrouwen tussen 15 jaar en AOW-leeftijd (excl. scholieren en studenten) 28.900 euro per jaar. Dat is 56% van het inkomen van mannen (47.400 euro).Dat is een enorm verschil. Ook wanneer het gaat over seksueel grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer is er volgens de Monitor Arbeid van TNO een groot verschil: 0,9 % van de mannen tegenover 3,5% van de vrouwen die last heeft van leidinggevende of collega die over de grens gaat en 1,9% van de mannen tegenover 10,7% van de vrouwen die grensoverschrijdend gedrag van derden tegen is gekomen. De structurele ongelijkheid in de maatschappij kunnen we pas aanpakken door deze ongelijkheid te erkennen en zichtbaar te maken.

De vaste traditionele ideeën over wat mannelijk is belemmeren ook mannen. Ook zij hebben minder keuze over hoe ze hun leven in willen richten. Minder stereotypes en vooroordelen helpen uiteindelijk mannen, vrouwen en mensen die zichzelf anders zien.

Genderspectrum

Mannelijkheid en vrouwelijkheid worden in onze samenleving vaak gezien als twee aparte hokjes: je bent het één of het ander. Wanneer we het hier hebben over mannen en vrouwen en hoe zij verschillend worden behandeld, dan gaat het juist over de vooroordelen die worden verbonden aan man of vrouw zijn. We willen daarmee niet die tweedeling in de hand werken, maar juist de schade laten zien die vaste denkbeelden over gender en de ongelijkheid van mannen en vrouwen veroorzaakt. Jezelf kunnen zijn is voor veel personen die niet voldoen aan het traditionele man/vrouw beeld niet de dagelijkse realiteit.

Zie ook: mensenrechtendossier LHBTI

Wil je dat het College zich uitspreekt over iets dat jou is overkomen? 

Heb je te maken met discriminatie, seksuele intimidatie of een andere mogelijke schending van mensenrechten? Laat het ons direct weten. Meld jouw ervaring of vraag een oordeel aan over jouw discriminatieklacht.

Wat doet het College?

Het College voor de Rechten van de Mens kiest elke vier jaar onderwerpen waar het extra aandacht aan besteedt. Dat doet het op door uitgebreide gesprekken te voeren met allerlei mensen en organisaties in de samenleving. Er wordt gezocht naar onderwerpen waar een duidelijke ontwikkeling waar te nemen is, waar het College grote toegevoegde waarde kan hebben en die voortbouwen op de expertise van het College. Op basis van deze afweging is gendergelijkheid als thema uitgekozen. Het College werkt in 2020-2023 extra hard aan:

  • Arbeidsparticipatie en economische zelfstandigheid van vrouwen
  • Seksuele intimidatie van vrouwen op het werk
  • Geweld tegen vrouwen in de privésfeer

Het College draagt bij aan de aanpak van deze problemen vanuit de rechten van de mens. Het maakt de overheid en werkgevers zich hiervan bewust, zodat zij zich (meer) inzetten om deze vormen van genderongelijkheid aan te pakken. Op deze wijze wil het College de stagnatie in de vooruitgang van de emancipatie van vrouwen stoppen en daarmee de mensenrechten van vrouwen bevorderen. Stip op de horizon is dat er een einde komt aan gender gerelateerd geweld in de privésfeer en seksuele intimidatie op het werk. En dat er geen belemmeringen meer zijn voor een grotere arbeidsparticipatie van vrouwen.

Lees hier meer over in het Strategisch plan 2020-2023.

Recente oordelen

Oordeel 2020-21: Accell IT B.V. discrimineerde een vrouwelijke werknemer door haar voor dezelfde functie lager te belonen dan haar mannelijke collega.

Oordeel 2020-25: Stichting Albeda discrimineerde een transvrouw door haar de toegang te ontzeggen tot de damestoiletten van een onderwijsinstelling.

Oordeel 2020-30: Stichting Bevolkingsonderzoek Midden-West discrimineerde een transman met baarmoeder door zich niet actief en zorgvuldig in te spannen met betrekking tot het vergoeden van zijn kosten voor deelname aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.

Houd onze website en sociale media in de gaten voor nieuws over dit onderwerp.

Bekijk andere dossiers

Dossier

Geweld tegen vrouwen

Geweld tegen vrouwen is overal ter wereld een groot probleem. Zo ook in Nederland. Bijna de helft van de Nederlandse vrouwen (45%) heeft aangegeven sinds haar vijftiende levensjaar slachtoffer te zijn geworden van lichamelijk of seksueel geweld. Geweld tegen vrouwen is een inbreuk op de mensenrechten van vrouwen. De overheid heeft daarom een belangrijke taak om dit geweld te voorkomen en bestrijden.

Dossier

Huiselijk geweld

In Nederland hebben jaarlijks tussen de 200.000 en 230.000 mensen te maken met ernstig of herhaald huiselijk geweld. Daarmee is dit de meest voorkomende vorm van geweld. Het is ook de meest voorkomende vorm van geweld tegen vrouwen. Want hoewel iedereen slachtoffer kan worden van huiselijk geweld, zijn vrouwen veel vaker slachtoffer van huiselijk geweld dan mannen. De meeste plegers van geweld tegen vrouwen (91%) zijn mannen.

Dossier

LHBTI

Ben je lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender of ben je een intersekse persoon? Dan kan het zijn dat je gediscrimineerd wordt. Want hoewel Nederlanders steeds positiever zijn over LHBTI’ers, komen pesterijen, intimidatie en kwetsend gedrag nog steeds voor. Iedereen heeft in Nederland dezelfde rechten. Het College beschermt de rechten van mensen die met dit soort discriminerende situaties te maken krijgen.